Muzeum Monet i Medali oraz Zamek Miejski w Kremnicy

Muzeum Monet i Medali Narodowego Banku Słowacji (NBS – Múzeum mincí a medailí) to główne muzeum numizmatyczne kraju, w Kremnicy (Kremnica), dawnym mieście górników złota i menniczych w Górach Kremnickich. Muzeum ma kilka ekspozycji: główną — „Awers i rewers pieniądza” w gotyckiej kamienicy mieszczańskiej przy historycznym rynku, Dom Mieszczański, galerię oraz Zamek Miejski nad miastem. Wszystkie są dostępne na jeden wspólny bilet.

Miasto od dawna przechowywało swoje „klejnoty” — pamiątki, wśród których było wiele monet i medali, bo mennica w Kremnicy działa nieprzerwanie od blisko 700 lat. Pierwsza pisemna wzmianka o tych miejskich skarbach pochodzi z 1724 roku. Oficjalnie muzeum założył w 1890 roku archiwista i historyk Pavol Križko, wydzielając przedmioty muzealne z archiwum miejskiego. W 1955 roku muzeum usamodzielniło się, w 1956 roku kupiło od mennicy materiały ogólnokrajowej wystawy o jej dziejach, a w 1976 roku przekształciło się w wyspecjalizowane ogólnokrajowe Muzeum Monet i Medali. Od 1 kwietnia 1994 roku należy do Narodowego Banku Słowacji. Od 1983 roku odbywają się tu kremnickie sympozja medalierskie.

Co zobaczyć

• „Awers i rewers pieniądza. Pieniądze i medalierstwo w dziejach Słowacji” — jedyna taka ekspozycja w kraju, otwarta po przebudowie w 2003 roku i w tym samym roku nagrodzona tytułem „Muzeum Roku”. Opowiada o środkach płatniczych na ziemiach Słowacji od najdawniejszych czasów po dzisiejsze monety i banknoty, o historii medalierstwa, a także o samej Kremnicy, jej słynnym górnictwie, hutnictwie i mennicy.
• Zamek Miejski — zespół budowli z XIV–XV wieku w podwójnym pierścieniu murów, jednych z najlepiej zachowanych fortyfikacji miejskich na Słowacji. W odróżnieniu od większości zamków budowali go nie królowie ani feudałowie, lecz sami mieszczanie — dla zarządu i obrony swojego miasta. Pośrodku stoi gotycki kościół św. Katarzyny z neogotyckim wnętrzem i nowoczesnymi organami, jednymi z najlepszych na Słowacji; muzeum organizuje tu koncerty organowe. Jest też gotycki karner św. Andrzeja z malowidłami ściennymi, ratusz, bastiony i brama z barbakanem.
• Wieża widokowa kościoła — ponownie otwarta po remoncie od 13 sierpnia 2024 roku: 127 kamiennych krętych stopni prowadzi do izby strażników, skąd przez wieki ogłaszano niebezpieczeństwo, a dziś roztacza się najpiękniejszy widok na miasto i góry.

Muzeum organizuje także wystawy czasowe i programy edukacyjne.

Informacje praktyczne

Główna ekspozycja mieści się przy centralnym placu Štefánika, a zamek tuż nad nim, kilka minut pieszo pod górę. Od października 2026 do maja 2027 roku wszystkie ekspozycje są czynne od wtorku do soboty z przerwą obiadową; we wrześniu były otwarte także w niedziele. Wspólny bilet do wszystkich ekspozycji kosztuje 8 € dla dorosłych, rodzinny 16 €; szczegóły w ramce „W skrócie”. Grupom szkolnym zaleca się wcześniejszą rezerwację.

Uwaga: z powodu remontu fasady kościoła część ekspozycji zamkowych i części terenu jest obecnie niedostępna, w tym Wieża Północna i kaplica św. Andrzeja, które można obejrzeć w wirtualnej wycieczce na stronie muzeum. Osoby na wózkach nie mogą wejść przez bramę północną. Na główną ekspozycję warto przeznaczyć około godziny, a razem z zamkiem i wieżą pół dnia.

W pobliżu: szlaki i szczyty

Z Kremnicy można wyruszyć w Góry Kremnickie: szlak Kremnica – Skalka, ośrodek rekreacyjny prowadzi do ośrodka rekreacyjnego Skalka na grzbiecie, a obok miasta przebiega długa trasa Malachov – Tri Chotáre. Miłośnicy historii górnictwa mogą pojechać dalej do Bańskiej Szczawnicy, gdzie czeka Stary Zamek w Bańskiej Szczawnicy.

Oficjalna strona: muzeumkremnica.sk

Zdjęcia: 10ricardo, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Palickap, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Mickapr, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Peko, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Pe-Jo, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.