Muzeum Hviezdoslava i Biblioteka Čaploviča w Dolnym Kubinie

Ekspozycja literacka P. O. Hviezdoslava i Biblioteka Čaploviča (Literárna expozícia P. O. Hviezdoslava a Čaplovičova knižnica) to muzeum w centrum Dolnego Kubina, głównego miasta Orawy. Obie ekspozycje mieszczą się w jednym zabytkowym budynku przy placu Hviezdoslava i należą do Muzeum Orawskiego im. P. O. Hviezdoslava (Oravské múzeum P. O. Hviezdoslava), którego organem prowadzącym jest Żyliński Kraj Samorządowy. To samo muzeum opiekuje się Zamkiem Orawskim i Orawską Koleją Leśną, więc ten budynek jest jego miejskim, „książkowym” oddziałem.

Historia muzeum zaczęła się od daru. Orawianin Vavrinec Čaplovič (1778–1853), archiwista rodu Zichych w Bratysławie, zbierał książki przez sześćdziesiąt lat — od czternastego roku życia aż do starości. Kupował je w Wiedniu, Pradze, Lipsku, Berlinie i wielu innych miastach, a 15 kwietnia 1839 roku aktem darowizny przekazał swoją prywatną kolekcję komitatowi orawskiemu: było to wtedy około 20 000 dzieł oraz liczne przedmioty muzealne. Książki przewożono z Bratysławy do Dolnego Kubina w czternastu transportach aż do 1851 roku. Osobny jednopiętrowy budynek biblioteki wzniesiono w latach 1905–1911, a wypożyczanie książek rozpoczęto w 1914 roku.

13 listopada 1954 roku, w 33. rocznicę pogrzebu Pavola Országha Hviezdoslava, otwarto w tym budynku Muzeum Literackie poety. W 1980 roku połączono je z Orawskim Muzeum Krajoznawczym i tak powstało dzisiejsze Muzeum Orawskie. Hviezdoslav (1849–1921) to jeden z najwybitniejszych poetów słowackich, a także dramaturg, tłumacz i adwokat; urodził się w Wyżnym Kubinie, a zmarł w Dolnym Kubinie. Dom, w którym mieszkał, stoi naprzeciwko biblioteki.

Co zobaczyć

• Ekspozycja literacka P. O. Hviezdoslava — trzy sale o życiu i twórczości poety z jego osobistymi pamiątkami: gabinet, część salonu, odzież, dary jubileuszowe i przedmioty codziennego użytku. Uzupełniają ją prace Evy Trizuljakovej inspirowane cyklem „Krwawe sonety” oraz dawne meble.
• Ekspozycja Biblioteki Čaploviča — otwarta w 2009 roku na 170-lecie daru. Zbiory liczą ponad 93 tysiące jednostek bibliotecznych, w tym 302 rękopisy z XIV–XIX wieku, 25 inkunabułów (druków sprzed 1500 roku), ponad 1600 starych map z XVII–XX wieku oraz kolekcję artystyczną liczącą prawie 1300 grafik, portretów, wedut i ilustracji botanicznych.
• Pomnik Hviezdoslava — ponadnaturalnej wielkości posąg z brązu dłuta Fraňa Štefunki przed budynkiem, obok cztery kamienne bloki z reliefami i tekstami z czterech dziedzin twórczości poety.
• Dom Florina — pobliski dwukondygnacyjny dom rzemieślniczy z XVIII wieku, w którym w latach 1953–1973 mieszkał poeta Teodor Herkeľ Florin, organizator ogólnosłowackiego konkursu recytatorskiego „Hviezdoslavov Kubín”. Od 1997 roku działa tu jego izba pamięci z oryginalnym wyposażeniem, a w pozostałych pomieszczeniach muzeum urządza wystawy czasowe.

Informacje praktyczne

Muzeum stoi bezpośrednio przy centralnym placu Hviezdoslava, kilka minut pieszo od przystanków autobusowych i parkingów w centrum miasta. Ekspozycje są czynne w dni powszednie przez cały rok, w weekendy zamknięte; płatność wyłącznie gotówką, ceny są przystępne, jest bilet rodzinny (szczegóły w ramce „W skrócie”). Zwiedzanie obu ekspozycji zajmuje 45–60 minut, a z Domem Florina około półtorej godziny. Biblioteka obsługuje badaczy osobno, po wcześniejszym uzgodnieniu. Budynek jest zabytkowy, przy wejściu są schody, dlatego o dostęp bez barier warto zapytać telefonicznie. Muzeum najbardziej zainteresuje miłośników książek, historii i literatury słowackiej; młodszym dzieciom bardziej spodoba się zapewne Zamek Orawski.

W pobliżu: szlaki i szczyty

Dolny Kubin to wygodna baza wypadowa. Niemal z centrum miasta prowadzi szlak Dolný Kubín – Schronisko na Kubínska hoľa na popularną górę z ośrodkiem narciarskim i widokami na Orawę. Kilka kilometrów dalej, w rodzinnej wsi Hviezdoslava, zaczyna się podejście Wyżny Kubin – Wielki Chocz na jeden z najbardziej charakterystycznych szczytów regionu. Podróżujący samochodem mogą połączyć muzeum z dwoma pobliskimi zabytkami: Drewniany kościół artykularny w Leštinach (około 4 km w linii prostej) oraz Zamek Orawski — główna atrakcja tego samego Muzeum Orawskiego.

Oficjalna strona: oravskemuzeum.sk

Zdjęcia: Oto Zapletal, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Investigatio, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Oto Zapletal, CC BY 4.0, Wikimedia Commons.