Muzeum Etnograficzne i Pasterskie w Liptowskim Hradku

Muzeum Etnograficzne i Pasterskie w Liptowskim Hradku (Národopisné a ovčiarske múzeum Liptovský Hrádok) to oddział Muzeum Liptowskiego w Rużomberku poświęcony kulturze ludowej Liptowa i tradycjom pasterskim Słowacji. Mieści się w zabytkowym XVIII-wiecznym budynku dawnego Urzędu Solnego przy wjeździe do miasteczka, położonego w Kotlinie Liptowskiej między Tatrami Wysokimi a Niżnymi. To wygodny przystanek w drodze w góry albo w deszczowy dzień.

Muzeum założono 15 czerwca 1955 roku jako powiatowe muzeum ludu górnoliptowskiego, a w 1960 roku przemianowano je na Muzeum Etnograficzne Liptowa i rozszerzono jego działalność na cały region. Od 1974 roku należy do Muzeum Liptowskiego. Do 1988 roku ekspozycje mieściły się w renesansowym dworze przy miejscowym zamku, a w latach 70. i 80. muzeum należało do najchętniej odwiedzanych na Słowacji. Gdy zamek i dwór sprzedano prywatnym właścicielom, muzeum na 17 lat zostało bez sal wystawowych. Od 2004 roku jego nowym domem jest budynek Urzędu Solnego, kupiony dla muzeum przez Żyliński Kraj Samorządowy. Niegdyś pracowali tu urzędnicy królewskiego składu soli, później urzędu miedziowego, a na przełomie XVIII i XIX wieku była to siedziba prefekta komorskiego dominium likawsko-hradockiego. Podczas renowacji w latach 2003–2004 pod tynkami odkryto sztukaterie i kolorowe iluzjonistyczne malowidła stropów z ornamentem roślinnym i geometrycznym.

Co zobaczyć

• „Z liptowskiej wsi” — ekspozycja etnograficzna o dwóch subregionach Liptowa, ich typowym stroju i zajęciach oraz ścisłym związku ludzi z przyrodą.
• Ekspozycja pasterstwa (2005) na poddaszu — drewniany szałas z wyposażeniem, przenośna budka pasterska (komárnik), naczynia do przerobu owczego mleka, odzież i ozdoby pasterzy z różnych regionów Słowacji oraz pokaz drogi wełny od strzyżenia owiec po gotowe wyroby. Druga część to galeria sztuki ludowej z narzędziami snycerzy i instrumentami muzycznymi.
• Urząd Komorski dominium likawsko-hradockiego — sala reprezentacyjna, dwa salony i gabinet prefekta Františka Wisnera z odrestaurowanymi malowidłami, zabytkowymi meblami, dziełami sztuki i trofeami myśliwskimi oraz przedmiotami z życia leśników i myśliwych.
• Modrodruk (modrotlač) — rozwój rzemiosła na Liptowie, formy drukarskie, odzież i tekstylia domowe oraz rekonstrukcja warsztatu mistrza Daniela Žiški ze wsi Hybe.
• Galeria koronki klockowej — liptowskie czepce z koronką i najdłuższa pleciona koronka o długości prawie 52 m z projektu „Szlak koronkowy”.
• Galeria ludowego rzeźbiarza Jozefa Smutniaka — drewniane rzeźby z niezwykłym przedstawieniem dłoni i oczu.

Informacje praktyczne

Muzeum stoi przy ulicy Partizánskiej, niedaleko centrum Liptowskiego Hradku. Jest czynne od poniedziałku do piątku, a w lipcu i sierpniu także w niedziele po południu; w pozostałe niedziele i święta nieczynne. Bilet do wszystkich ekspozycji kosztuje 5 € dla dorosłych i 2,50 € dla dzieci, studentów i seniorów; jest też bilet dla rodzin wielodzietnych. Szczegóły w ramce „W skrócie”. Za prywatne fotografowanie dopłaca się 1 €.

Na zwiedzenie wszystkich sal warto przeznaczyć 1–1,5 godziny. Ekspozycja pasterska znajduje się na drugim piętrze pod dachem. Szkołom i grupom muzeum oferuje oprowadzanie z przewodnikiem i warsztaty twórcze.

W pobliżu: szlaki i szczyty

Obok muzeum przebiega szlak Liptovský Ján, hotel Ďumbier – Liptovský Hrádok, prowadzący do Liptovskiego Jána — bramy do Doliny Jańskiej w Niżnych Tatrach. Muzeum Liptowskie ma w pobliżu jeszcze dwa obiekty na wolnym powietrzu: około 10 km na północny wschód — Muzeum Wsi Liptowskiej (skansen w Pribylinie), a nad Liptovską Marą — Archeoskansen Havránok nad Liptovską Marą.

Oficjalna strona: liptovskemuzeum.sk

Zdjęcia: Patrik Kunec, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Palickap, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Adriana Mlynská, Public domain, Wikimedia Commons.