Ľadonhora

Ľadonhora to zalesiony szczyt (999 m) w północnej Słowacji, drugi co do wysokości wierzchołek Gór Kisuckich. Wznosi się nad wsiami Horný Vadičov i Dolný Vadičov, około 7 km na wschód–południowy wschód od Kisuckiego Nowego Miasta, w kraju żylińskim. Wierzchołek leży na granicy obu Vadičovów i należy do części zwanej Skałami Kisuckimi (Kysucké bradlá); geologicznie to fragment Pienińskiego Pasa Skałkowego, ciągnącego się wąskim pasem wzdłuż łuku Karpat.

Góra ma kształt foremnego stożka, nieco wydłużonego w osi wschód–zachód, ze spłaszczonym wierzchołkiem i stromymi stokami, zwłaszcza od południa i wschodu. Dlatego dominuje nad całą doliną Vadičovskiego Potoku i jest rozpoznawalna z daleka. Ľadonhora zamyka od wschodu długi grzbiet biegnący od Radoli; na zachodzie, za Siodłem pod Ľadonhorą (ok. 835 m), wznosi się niższy Holý vrch (912 m), na północnym wschodzie Obelec (841 m), a południowy horyzont zamyka pobliska Požeha (800 m).

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt prowadzi niebieski znakowany szlak KST. Słowackie źródła opisują kilka podejść: od zachodu — z Kisuckiego Nowego Miasta grzbietem przez Siodło pod Ľadonhorą; od wschodu — z Lutiše przez Horný Vadičov; ze wsi Dolný Vadičov — przez to samo siodło; z Poviny — przez Horný Vadičov. Czeska Wikipedia poleca wejście niebieskim szlakiem z przysiółka Kubaščikovci. Podejście jest średnio trudne, ostatnie kilkaset metrów wiedzie stromym, kamienistym stokiem.

Co widać ze szczytu

Sam wierzchołek jest zalesiony i nie ma z niego widoków. Za to z punktu widokowego tuż pod szczytem widać sąsiednie Magurę i Požehę, a przy dobrej pogodzie całą Krywańską i północną część Lucańskiej Fatry (Mała Fatra), fragment Kotliny Żylińskiej i Jaworniki.

Przyroda i historia

Masyw zbudowany jest głównie z mezozoicznych wapieni, iłowców i margli; w partiach szczytowych gleba jest cienka, stoki kamieniste, miejscami wychodzą niewielkie skałki. Rzeźbę wciąż kształtują wody opadowe, wietrzenie mrozowe i ruchy grawitacyjne. Niemal cały masyw porastają różne typy buczyn z pojedynczymi świerkami, a w partiach skalistych z jaworem. Na początku XX wieku góra była prawie łysa i bezleśna.

Od 1993 roku szczyt i jego stoki chroni rezerwat przyrody Ľadonhora o powierzchni 285,74 ha, z najwyższym, piątym stopniem ochrony. Obejmuje on różnorodne zbiorowiska leśne na podłożu wapiennym, mniej więcej powyżej poziomicy 650–700 m, wraz z południowymi stokami sąsiedniego grzbietu.

U podnóża góry znaleziono ślady ludności kultury łużyckiej i puchowskiej, a we wczesnej epoce żelaza szczyt służył jako refugium: wały umacniały gród z akropolem i podgrodziem. Ze względu na wielkość umocnionej powierzchni badacze przypuszczają, że w okolicy istniało gęste osadnictwo. Nazwa góry najpewniej pochodzi od imienia starosłowiańskiej bogini Łady — „góra bogini Łady”.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Na szczyt można wchodzić przez cały rok, ale stoki są strome: po deszczu kamieniste ścieżki stają się śliskie, a zimą przydają się buty z dobrym bieżnikiem lub raczki. W rezerwacie obowiązuje piąty stopień ochrony — nie schodź ze znakowanych ścieżek, nie rozpalaj ognia i nie zrywaj roślin. Słowackie Pogotowie Górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Do tysiąca metrów Ľadonhorze brakuje zaledwie jednego metra.
• Co roku miejscowi turyści organizują wielkanocne wejście na Ľadonhorę.
• Na szczycie stał niegdyś umocniony gród z wczesnej epoki żelaza.

Zdjęcia: Jozef.pavlusik, CC BY-SA 4.0; Majčino, CC BY-SA 4.0; Vegetator, CC BY-SA 4.0; Jozef.pavlusik, CC BY-SA 4.0; Michal Jakubský, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.