Kościół Jezuitów (Najświętszego Serca Pana Jezusa), Czerniowce

Kościół Najświętszego Serca Jezusowego to jezuicki kościół w Czerniowcach. Jest to zabytek architektury neogotyckiej z XIX wieku. Od 1963 roku mieści się tu archiwum regionalne. Od 1 marca 2010 r. kościół należy do wspólnoty religijnej Kościoła rzymskokatolickiego. Uwagę turystów przyciąga wysoka, surowa architektura z ostrymi iglicami.

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Czerniowcach został zbudowany w latach 1892-1894 w stylu neogotyckim kosztem wysokich urzędników i datków przyszłych parafian, według projektu profesora architektury Josefa Leitznera, i znajduje się na południe od centrum miasta, przy drodze do Ogrodu Botanicznego, Parku Kultury i kościoła św. Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa został konsekrowany 25 listopada 1894 r. przez arcybiskupa lwowskiego Seweryna Morawskiego.

Pod koniec lat 70. XIX wieku w Czerniowcach pojawili się pierwsi jezuiccy misjonarze. W 1885 r. arcybiskup Zygmunt Szczęsny Feliński oficjalnie zwrócił się do Towarzystwa Jezuitów z prośbą o ułatwienie rozszerzenia działalności ojców jezuitów na terytorium Czerniowiec. Wśród osób cywilnych, które przyczyniły się do działalności jezuitów, byli: burmistrzyni prowincji, baron Pino de Friedenthal; burmistrzyni Czerniowiec, Anton Kokhanovskyi; profesorowie uniwersyteccy Hiller, Skedel i Holban; lekarz wojskowy Pollack; kapelan wojskowy kapitan Himmel; lekarz Mayer; farmaceuta Kryzhanovskyi; pułkownik Tum; radca dworu baron Fekete; dyrektor banku prowincjonalnego Pashkis.

Na początku września 1885 r. ojciec Szymon Tychowski został mianowany jezuitą. Pierwsze nabożeństwa odprawiał w małej kaplicy. Wraz ze wzrostem liczby jezuitów pojawiła się potrzeba natychmiastowej budowy nowego kościoła. Inicjatywa należała do o. Franciszka Ksawerego Eberharda. Pod budowę kościoła władze miasta przekazały jezuitom działkę, na której żołnierze 41 Pułku Bukowińskiego prowadzili szkolenie praktyczne.

Autorem projektu kościoła był profesor Leitzner, dyrektor Czerniowieckiej Wyższej Szkoły Przemysłowej (obecnie siedziba szkoły średniej nr 4). Fundusze na budowę pochodziły z darowizn od miejscowych wiernych i dygnitarzy, a także od wiernych z sąsiedniej Galicji. Architekt Leitzner oszacował początkowy koszt budowy na 160 tys. zł, ostatecznie, wraz z rzeźbami, dzwonami, większymi organami i rezydencją wybudowaną na tyłach kościoła, wyniósł on 208 tys. zł. Kościół został poświęcony 7 czerwca 1891 roku. Metropolię lwowską reprezentował arcybiskup Seweryn Morawski. W konsekracji uczestniczyli prymasi i wierni trzech wyznań: katolickiego, prawosławnego i żydowskiego.

W budowie kościoła profesorowi Leitznerowi pomagali budowniczy A. Leopold, murarz L. Kukurudza i ślusarz Shuster. Witraże okienne sprowadzono z Hrotowa (Bielsko-Biała). Malowidła ścienne wykonał mikołajowski artysta Kasha, a ołtarz główny i ambonę mistrz Stufleser (Tyrol, Austria). Organy o wartości 5000 florenów zostały wykonane w fabryce Rieger w Edendorf (Bienenbüttel, Niemcy). Wiosną 1894 roku z Edynburga (Szkocja, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii) sprowadzono trzy dzwony. Największy z nich otrzymał nazwę "Serce Jezusa".

21 listopada 1894 r. Józef Schmidt poświęcił jezuicką parafię w Czerniowcach, a 25 listopada tego samego roku arcybiskup lwowski Seweryn Morawski konsekrował nowo wybudowany kościół. 21 czerwca 1895 r. odbyły się uroczystości z okazji nadania kościołowi imienia Najświętszego Serca Pana Jezusa. W kościele Najświętszego Serca Jezusowego okresowo wyświęcano księży katolickich. 7 lipca 1935 r. do Czerniowiec przybył z Bukaresztu metropolita Mihai Robu. Tego dnia w kościele Serca Jezusowego wyświęcono księży Józefa Jędrzyjewskiego i Jana Nowackiego.

W kościele nie odbywały się chrzty, śluby ani pogrzeby, gdyż był to kościół rektoralny. Jednak w 1941 r., podczas okupacji Czerniowiec przez wojska niemieckie i rumuńskie oraz początku represji wobec Żydów, wielu z nich zostało ochrzczonych w tym kościele. Ołtarz główny kościoła został wykonany w stylu neogotyckim. Oprócz ołtarza głównego, kościół posiadał ołtarze boczne. Po jednej stronie znajdował się ołtarz Najświętszej Maryi Panny. Ikona umieszczona w tym ołtarzu miała koronę ozdobioną 12 gwiazdami. Po obu stronach ikony znajdowały się dwie rzeźby: Świętej Teresy od Dzieciątka Jezus (z Liège) i Świętej Małgorzaty Marii z Alacoque. Po drugiej stronie znajdował się ołtarz św. Ignacego z Loyoli, założyciela katolickiego zakonu wychowawców i misjonarzy Towarzystwa Jezusowego (jezuitów). W tym ołtarzu znajdowała się postać pobożnego świętego Franciszka Ksawerego, misjonarza i członka zakonu jezuitów. W pobliżu znajdowało się kilka mniejszych figur. W kościele znajdowały się również ołtarze św. Stanisława Kostki (nowicjusza jezuickiego, uważanego za patrona Lwowa) i Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.

Jedną z dekoracji kościoła była Droga Krzyżowa, będąca integralną częścią Męki Pańskiej, która obejmuje niesienie krzyża i kończy się ukrzyżowaniem. Od wewnątrz kościół zdobiły polichromie i witraże, w większości zniszczone podczas przebudowy budynku na potrzeby archiwum.

W latach międzywojennych msze św. w kościele odbywały się codziennie o godz. 9.00, a w niedziele również o godz. 9.00, ale tylko dla wiernych niemieckich, a o godz. 11.30 dla wiernych polskich. Na Boże Narodzenie kościół był dekorowany, a przy bocznych ołtarzach ustawiano szopki. Oprócz organów, podczas świątecznych nabożeństw często grała mała orkiestra prowadzona przez organistę Zazhymskyi'ego. W latach 1940-1941 kościół nadal działał, ale znajdował się pod nadzorem NKWD. W 1945 r. lokalne władze przekazały ten jezuicki kościół prawosławnym. Rok później kościół został odebrany społeczności prawosławnej.

Przez pewien czas kościół był zamknięty, a później zdecydowano się umieścić w nim dokumenty archiwum obwodowego, które były przechowywane w czterech różnych budynkach w mieście. W rezultacie większość wnętrza kościoła została utracona. Wnętrze kościoła zostało podzielone na trzy kondygnacje za pomocą dwóch żelbetowych stropów, które zostały zamocowane w ścianach kościoła. Między kolumnami wzniesiono ceglane ściany, aby wzmocnić półki archiwów. Dolne okna witrażowe zostały zniszczone, podczas gdy górne przetrwały.

W 1996 r. lokalna społeczność rozpoczęła petycję o zwrot kompleksu budynków jezuickich. Kościół został zwrócony lokalnej społeczności w 2010 roku. Obecnie trwa jego odbudowa.

Jedna z kaplic znajdowała się w podziemiach kościoła. Według jednej z wersji pochowano w niej 60 polskich żołnierzy poległych podczas I wojny światowej. Druga kaplica to kaplica świętego Antoniego. Znajdowała się ona na placu po lewej stronie kościoła. W październiku 1978 r. budynek spłonął, po czym ruiny zostały wkrótce rozebrane; według jednej z wersji zaangażowane było KGB.

Kościół Jezuitów Najświętszego Serca Pana Jezusa w Czerniowcach jest funkcjonującym kościołem, należy do diecezji rzymskokatolickiej, jest uważany za jeden z najbardziej oryginalnych budynków w centrum regionu i jest zabytkiem architektury o znaczeniu lokalnym. Niedaleko kościoła, na północy i wschodzie, znajdują się zabytki architektury publicznej i administracyjnej - Szkoła Rzemieślnicza i budynek samorządu regionalnego. W pobliżu znajdują się również apteka-muzeum i Muzeum Olgi Kobylińskiej.

Czerniowce są stolicą Bukowiny. Jest to jedno z najpiękniejszych i najprzyjemniejszych ukraińskich miast. Znajduje się tu jeden z najpiękniejszychdworców kolejowych w kraju,cerkiew św. Paraskewy Serbskiej, cerkiew Podwyższenia Krzyża, stocznia, ratusz (codziennie o 12:00 trębacz gra z wieży melodię "Mariczki"), Muzeum Sztuki, ulica Kobylańska, Niemiecki Dom Ludowy, cerkwie Ormiańska i Wniebowzięcia NMP (najstarsza kamienna ukraińska cerkiew greckokatolicka w Czerniowcach), plac Teatralny i Teatr Kobylański. Plac Teatru Kobylańskiego, Żydowski Dom Ludowy, Uniwersytet Czerniowiecki (wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO), Plac Turecki (Czerniowce były częścią Turcji, Modowy, Rumunii, Austro-Węgier, ZSRR, Rusi, Ukrainy), duży łazik,przytulne uliczki i brukowane uliczki, tak zwany pijany kościół, dom Nazarija Jaremczuka, potem kolejny dom-statek, dwa domy o tym samym numerze (mieszkała tu Olha Kobylianska), dom, w którym mieszkał Wołodymyr Iwasiuk, różowy kościół - Katedra Świętego Ducha.

Zabytki Czerniowiec

• Drewniany kościół św. Mikołaja (z 1607 r., odrestaurowany w 1954 r.);
• kamienny kościół św. Jerzego na Bitterroot (1767 w stylu barokowym);
• drewniany kościół św. Trójcy w Muglach (tysiąc siedemset siedemdziesiąty czwarty), przeniesiony w 1874 r. do Kłokuczki;
• drewniany kościół Wniebowzięcia NMP na Kaleczance (1783);
• Ratusz z dwupiętrową 45-metrową wieżą w stylu empire (1843-1847, architekt A. Mikulicz), obecnie Rada Miejska;
• Ukraińska cerkiew greckokatolicka (1825-1830 w stylu barokowym);
• Katedra w stylu bizantyjskim (1844-1864, architekt Roll);
• Paraskewy w stylu pseudoromańskim, ukończony w 1862 r. (architekt A. Pawłowski);
• rezydencja metropolitów bukowińskich - od 1956 r. jeden z budynków Uniwersytetu Czerniowieckiego);
• Ormiański kościół gregoriański (1869-1875, architekt J. Hlavka);
• Budynek Uniwersytetu Czerniowieckiego (1874-1875);
• Kościół Jezuitów w stylu neogotyckim (1893-1894);
• dworzec kolejowy (1898-1903) w stylu secesyjnym;
• teatr miejski (1904-1905, architekci F. Fellner i G. Helmer) w stylu wiedeńskiego baroku z elementami secesji (obecnie Teatr Muzyczno-Dramatyczny im. O. Kobylińskiej) itd.