Jaskinia Bystrzańska

Jaskinia pod Chodorowym Wierchem

Jaskinia Bystrzańska (Bystrianska jaskyňa) to najważniejsza jaskinia doliny Horehronia na południowej stronie Niżnych Tatr. Leży na południowym skraju wsi Bystrá, niedaleko ośrodka wypoczynkowego Tále. Wejście znajduje się u podnóża północno-zachodniego stoku Chodorowego Wierchu (Chodorový vrch) na wysokości 565 m n.p.m.

Jaskinię w kilku etapach wyżłobiły wody potoku Bystrianka, który spływa z południowych stoków Niżnych Tatr i ginie pod ziemią w strefie krasowej. Znane korytarze mają ponad 3531 m długości, a deniwelacja wynosi 99 m. Wyróżnia się starszą Starą Jaskinię, której wejście leży 70 m nad obecnym korytem, oraz niżej położoną Nową Jaskinię, którą wciąż płynie podziemny potok. Korytarze są przeważnie wąskie i wysokie, bo woda poszerzała szczeliny tektoniczne, ale są też większe sale powstałe przez zawalenie stropu. Najbardziej efektowne są naciekowe „zasłony” (na przykład w Kaplicy), zwisające z krawędzi dawnych skorup naciekowych, a pod przepaścią Piekło miejscami występuje aragonit. W jaskini stwierdzono 13 gatunków nietoperzy.

Otwór Starej Jaskini miejscowi znali od dawna, ale pierwsi w głąb zeszli J. Kovalčík i E. Laubert w 1923 roku. W 1926 roku odkryto przepaść Piekło, przez którą później dotarto do Nowej Jaskini. W latach 1939–1940 część jaskini po raz pierwszy pokazywano zwiedzającym, jeszcze bez oświetlenia elektrycznego. W 1955 roku połączono Starą i Nową Jaskinię, a obecna trasa długości 580 m jest udostępniona od 1968 roku. Tablica pamiątkowa w Zawalonej Kopule przypomina o tragicznym wydarzeniu ruchu oporu z czasów II wojny światowej.

Co zobaczyć

Trasa zwiedzania ma 580 m długości i jest prawie płaska — tylko 26 schodów. Zwiedzanie trwa 45 minut. Po drodze widać trzy przepaście głębokości około 20 m, a podziemny potok płynie 15–20 m poniżej ścieżki. Jaskinię ceni się za różnorodność: wąskie korytarze szczelinowe przeplatają się z obszernymi salami, a naciekowe zasłony i skorupy pokazują, jak woda przez wieki zdobiła podziemia. Temperatura wynosi 5,7–6,7 °C, więc nawet latem potrzebna jest kurtka.

Informacje praktyczne

Jaskinia leży między Podbrezovą a Mýtem pod Ďumbierom. Samochodem z Brezna przez Valaską w stronę Tále jest 12 km, z Bańskiej Bystrzycy przez Podbrezovą 40 km, z Liptowskiego Mikułasza przez przełęcz Čertovica 50 km, a z Popradu 75 km. Od parkingu do wejścia jest tylko około 120 m prawie płaską drogą, dlatego to jedna z najbardziej dostępnych jaskiń Słowacji dla rodzin z małymi dziećmi i osób starszych. Przy jaskini jest przystanek autobusowy „Bystrá, jaskyňa”.

Ceny w 2026 roku: dorośli 10 €, dzieci 4–15 lat 5 €, studenci i osoby 60+ 9 €; fotografowanie bez statywu i lampy błyskowej jest bezpłatne. Zwiedzanie tylko z przewodnikiem, od wtorku do niedzieli; latem wejścia są co godzinę, w pozostałych miesiącach cztery razy dziennie. Od listopada do końca grudnia jaskinia jest zamknięta. Regularne wejście odbywa się od 4 osób, rezerwacji się nie przyjmuje.

W pobliżu

Niedaleko, za Breznem, leży Čierny Balog, gdzie warto przejechać się Czarnohrońską Koleją Leśną do leśnego skansenu Vydrovo. W drodze do Bańskiej Bystrzycy można zwiedzić zamek w Słowackiej Lubczy, a chętni zobaczenia kolejnej jaskini mogą pojechać do Jaskini Harmanieckiej z białymi naciekami.

Oficjalna strona: ssj.sk

Zdjęcia: Pe3kZA, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.