Synagoga Beis Aharon ve Israel (Tzori Gilod), Lwów

Tzori Gilod to działająca synagoga we Lwowie przy ulicy Bratykh Mikhnovskikh, niedaleko dworca kolejowego. Została zwrócona żydowskiej społeczności Lwowa w 1989 roku, ale nowa wspólnota religijna, przedstawiciele ruchu chasydzkiego Karlin, zaczęli nazywać synagogę Beis Aharon ve Yisroel (Dom Aharona i Izraela), aby podkreślić przynależność synagogi do ich instytucji, ale dla mieszkańców Lwowa pozostaje znana pod swoją historyczną nazwą, Tsori Gilod. Wizyta w starożytnej czynnej synagodze Beis Aharon ve Israel powinna zdecydowanie znaleźć się w programie turystycznym podczas pobytu we Lwowie.

Ta żydowska świątynia jest prawdziwym dziełem sztuki ze wspaniałymi żyrandolami, witrażami z gwiazdą Dawida, polichromiami, dużymi oknami i secesyjnym wystrojem. Synagoga Beis Aharon ve Yisrael mieści 384 osoby i posiada dwie galerie dla kobiet. Synagoga została niedawno odnowiona. Synagoga Beis Aharon ve Israel jest jedną z najbardziej pamiętnych świątyń historycznych we Lwowie, którą chętnie odwiedzają mieszkańcy i turyści. Ma wiele interesujących cech i detali architektonicznych, które zdecydowanie warto zobaczyć.

W 1897 r. Mojżesz Griffel zbudował jednopiętrowy parterowy dom na terenie między ulicami Braci Michnowskich i Chotyńską. W 1912 r. został on zakupiony przez stowarzyszenie Tzori Gilod ("Balsam uzdrawiający"), założone w 1899 r. przez rabina Joachima Gutmana. Towarzystwoopiekowało się sierotami i osobami starszymi, a także rodzinami zmarłych członków. Za zgodą magistratu stowarzyszenie zaadaptowało dom na salę modlitewną z pokojem męskim (9,65 x 10,2 m) i żeńskim (9,65 x 4,0 m). Po uzyskaniu zgody magistratu, w latach 1923-1925 Towarzystwo wybudowało nową synagogę według projektu Alberta Kornblutha. Sala modlitewna (14,2 x 14 m) miała 384 miejsca siedzące.

Synagoga Tzori Gild nie ucierpiała w wyniku zniszczeń wojennych; podczas okupacji sowieckiej była wykorzystywana jako magazyn, a w 1989 r. została zwrócona lwowskiej gminie żydowskiej Beis Aharon ve Israel. W latach 1990-1991 budynek został odnowiony pod kierownictwem izraelskiego rabina Awruma Rozentala. Odgrodzono pomieszczenie na drugiej kondygnacji galerii, część pierwszej kondygnacji galerii przy ścianie południowej i północnej pokryto płytami gipsowymi, urządzono biuro i gabinet rabina. Na parterze, w miejscu nawy środkowej, urządzono magazyny i pomieszczenia gospodarcze, a do ściany północnej dobudowano kuchnię i jadalnię oraz dormitorium dla studentów jesziwy.

Dziś synagoga Tzori Gild stoi w sąsiedztwie; jej wschodnia fasada wychodzi na ulicę Chotyńską, a główna, zachodnia fasada na ulicę Michnowską, z małym dziedzińcem otoczonym murem i bramą. Obie fasady są reprezentacyjne i mają duże półokrągłe okna. Fasadę wschodnią podkreśla duże okrągłe okno z gwiazdą Dawida na osi nad niszą na Torę. Arkada składająca się z czternastu półokrągłych łuków w górnej części fasady przypomina attykę, która była charakterystyczną cechą starożytnej architektury synagogalnej. Wystrój wnętrza jest niezgodny z projektem: dwie kondygnacje okrągłych galerii z parapetami nie zostały uwzględnione w propozycjach projektowych Alberta Kornblutha z 1923 roku.

Sala modlitewna pierwotnie posiadała świetlik w centrum fałszywego (drewnianego) sklepienia ozdobionego witrażem z Gwiazdą Dawida. Z powodu braku funduszy na renowację, w 1990 r. świetlik został zasłonięty deskami. Zachowały się fragmenty witraży. Ściany i sklepienia sali modlitewnej pokrywają polichromie. Ich autorem jest Maksymilian Kugel. Motywami malowideł są tradycyjne symboliczne wizerunki ptaków (bociany, jaskółki) i zwierząt. Na wschodniej ścianie nad niszą Tory dwa gryfy trzymają Tablice Przymierza; na przeciwległej ścianie przedstawiona jest otwarta Tora owinięta w tałes. Cztery symboliczne zwierzęta (lew, tygrys, jeleń i orzeł) są namalowane na malwach sklepienia. Godła dwunastu plemion Izraela są tradycyjnie umieszczone wzdłuż pasa fryzu. Ściany północna i południowa są pomalowane identycznymi obrazami instrumentów muzycznych otoczonych iluzorycznym wystrojem architektonicznym. Krajobraz z grobowcem pramatki Racheli, zachodnia ściana Świątyni Jerozolimskiej, wnętrze Świątyni Salomona i Tablice Przymierza nad górą Synaj wyraźnie ilustrują przeznaczenie budynku. Obraz zasłony świątynnej pozostaje w przestrzeniach międzyokiennych na wschodniej ścianie.

Mural synagogi Tzori Gild jest jednym z niewielu zachowanych murali synagogalnych w Ukrainie. Niestety, z powodu nieprofesjonalnej renowacji mural synagogi Tzori Gild stracił duszę i autentyczne doliny zainwestowane przez autora.