Suchý

Suchý (dawniej Suchý Uplaz) to szczyt o wysokości 1468 m w Małej Fatrze na Słowacji, jeden z wyższych i najbardziej charakterystycznych w jej Krywańskiej części. Idąc grzbietem głównym od południowego zachodu, jest to pierwszy szczyt wznoszący się ponad granicę lasu, a zarazem ostatni ze skalisto-halnych wierzchołków tej części pasma. Suchý leży ok. 7 km na północ od Vrútek, na granicy powiatów Żylina i Martin w kraju żylińskim; wierzchołek należy do gmin Krasňany, Nezbudská Lúčka i Sučany. Najbliższe wsie w linii prostej to Lipovec (5 km), Dolná Tižina i Turčianske Kľačany (po 6 km) oraz Nezbudská Lúčka (6,5 km).

Na Suchým grzbiet główny rozgałęzia się na kilka ramion. Północno-zachodnie biegnie przez przełęcz Príslop pod Suchým na polanę Javorina, szczyt Kopa (1140 m), przełęcz Brestov i Jedľovinę; północno-wschodnie – przez Białe Skały (Biele skaly) i Stratenec do Małego Krywania; południowe – przez Sedlo pod Suchým (1303 m) na Kľačiańską Magurę (1367 m). Stoki południowo-wschodnie opadają do Sučiańskiej doliny, południowo-zachodnie do Pekelnej doliny i doliny Hoskora, a północne do Haviarskiej doliny, odnogi doliny Kúr. Na północno-zachodnim stoku, na wysokości ok. 1075 m, stoi schronisko Chata pod Suchým.

Jak dojść / szlaki

• Szlak czerwony granią główną (tu również europejski szlak dalekobieżny E3): z Nezbudskiej Lúčki doliną Hradskiego potoku pod zamkiem Starý hrad, przez Plešel i Chatę pod Suchým na Príslop i szczyt; dalej przez Białe Skały, przełęcz Vráta, Stratenec i Mały Krywań na Wielki Krywań i Snilovské sedlo. Cały odcinek zajmuje ok. 7:10 h.
• Szlak zielony z Turčianskich Kľačian obok Chaty pod Kľačianską Magurą i przez Sedlo pod Suchým: ok. 3:30 h w górę, 2:50 h w dół. Inny zielony szlak prowadzi z Varína do rozdroża Javorina, dalej czerwonym na szczyt.
• Z Lipovca znakowana ścieżka prowadzi do Chaty pod Kľačianską Magurą, dalej zielonym.
• Szlak żółty trawersuje stoki wokół szczytu przez przełęcze Vráta, Príslop pod Suchým i Sedlo pod Suchým do przełęczy Priehyb (ok. 2 h).

Co widać ze szczytu

Niska kosodrzewina na wierzchołku pozwala na widok dookolny. Północno-wschodni horyzont zasłaniają szczyty głównego grzbietu Krywańskiej Fatry, na południowym zachodzie dominują Martinské hole, dobrze widać Kotlinę Żylińską i Turczańską. Na północy widok sięga po Wielką Raczę, na wschodzie po Wielki Chocz; przy dobrej pogodzie widać także część Niżnych Tatr, Wielkiej Fatry i Ptacznika, Góry Sulowskie, Jaworniki oraz Beskid Kisucki i Beskid Śląsko-Morawski z Łysą Górą.

Przyroda i historia

Góra zbudowana jest ze skał dolomitowo-wapiennych. Dawniej była wypasana i bardziej trawiasta – stąd dawna nazwa Suchý Uplaz; po zaprzestaniu pasterstwa stopniowo zarasta kosodrzewiną i drzewami. Stoki zachodnie i północne wraz ze szczytem chroni narodowy rezerwat przyrody Suchý (429 ha), a cały teren leży w Parku Narodowym Mała Fatra. W 2017 r. pomiar satelitarny GNSS wykazał wysokość wierzchołka 1466,65 m.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

W Parku Narodowym Mała Fatra wolno chodzić tylko znakowanymi szlakami. Część szlaków parku jest co roku zamknięta od 1 marca do 15 czerwca; tras na Suchý nie ma na tej liście, ale aktualne ograniczenia warto sprawdzić na vratna.sk. Grań powyżej granicy lasu jest odsłonięta na wiatr i burze, a skały dolomitowe są po deszczu śliskie. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300) lub 112.

Ciekawostki

• Przez szczyt prowadzi europejski szlak dalekobieżny E3 i międzynarodowy szlak Eisenach – Budapeszt.
• Na Suchým rozgałęziają się trzy ramiona Małej Fatry – pasmo rozdziela się tu najsilniej.

Zdjęcia: Vegetator, CC BY-SA 3.0; Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0; Vegetator, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0 — Wikimedia Commons.