Monaster Săpânța-Peri: drewniana cerkiew wysoka na 78 m
Spadkobierca monasteru Peri
Monaster Săpânța-Peri (Mănăstirea Săpânța-Peri) to prawosławny klasztor żeński na północnym skraju wsi Săpânța, między wsią a Cisą, kilka kilometrów od granicy z Ukrainą. Powstał z chęci kontynuowania tradycji średniowiecznego monasteru Peri, którego ruiny leżą na drugim brzegu Cisy, przy dzisiejszej wsi Hruszowo na Zakarpaciu. Według urzędu gminy w 1391 roku potomkowie wojewody Dragoșa nadali temu monasterowi ziemie i wzniesiono tam kamienną cerkiew; w 1404 roku miejscowa szlachta ponownie potwierdziła jego posiadłości. Dawny klasztor zniszczono w XVIII wieku — źródła podają różne daty, najczęściej rok 1783. Tradycja łączy z monasterem Peri także jedne z pierwszych przekładów ksiąg cerkiewnych na język rumuński.
Obecny monaster założono w 1997 roku z inicjatywy proboszcza Grigore Lutaia według projektu architekta Dorela Cordoșa; budowano go w latach 1998–2003. Zużyto ponad 400 metrów sześciennych drewna, głównie dębu z okolicznego lasu, oraz trochę jodły. Od 2005 roku mieszka tu wspólnota mniszek.
Historia Peri jest wspólna dla obu brzegów Cisy. Do 1920 roku historyczny Marmarosz był jedną krainą, a potem granicę poprowadzono rzeką: część północna należy dziś do Ukrainy, południowa do Rumunii. Pod koniec XIV wieku wojewodowie marmaroscy Balc i Drag uzyskali dla monasteru Peri status stauropigii patriarszej, czyli bezpośredniej podległości patriarsze Konstantynopola, i stał się on ważnym ośrodkiem cerkiewnym całego regionu.
Dlaczego warto
Głównym powodem jest sama cerkiew. Ma 78 metrów wysokości, dlatego uchodzi za jedną z najwyższych drewnianych cerkwi na świecie, a jej iglicę widać z odległości kilku kilometrów, także z ukraińskiego brzegu Cisy. Budynek odtwarza klasyczne formy marmaroskie z podwójnym dachem-„spódnicą” i ostrą wieżą, ale w niezwykłej skali. Monaster leży 2 km od Wesołego Cmentarza, więc łatwo połączyć oba miejsca w jednej wycieczce.
Co zobaczyć
- Cerkiew wysoką na 78 m z wysoką gontową iglicą i siedmiometrowym krzyżem, który według urzędu gminy pokryto 4 kg złota.
- Aleję od bramy — najlepszy widok na cerkiew w całej wysokości.
- Ołtarz letni — otwartą drewnianą altanę z piętrowym dachem do nabożeństw na zewnątrz.
- Drewniane budynki klasztorne z galeriami i kwietnikami.
- Dębowy las dookoła i równinę Cisy.
Informacje praktyczne
Z centrum wsi Săpânța, spod Wesołego Cmentarza, trzeba przejechać około 2 km na północ, w stronę Cisy; przy monasterze jest parking. Przejście graniczne Sołotwyno — Sighetu Marmației jest oddalone o około 20 km. Monaster nie publikuje oficjalnych godzin zwiedzania: teren jest zwykle otwarty w ciągu dnia, ale sprawdź przed wyjazdem. To czynny klasztor żeński, więc ubierz się skromnie, mów cicho, nie wchodź do budynków mieszkalnych i pytaj o zgodę przed fotografowaniem ludzi lub wnętrza cerkwi. Podczas nabożeństw zachowuj się tak, by nie przeszkadzać w modlitwie. Zwiedzanie trwa 30–60 minut. Teren jest płaski, a ścieżki brukowane, więc monaster jest wygodny dla osób starszych i rodzin z dziećmi.
W pobliżu
- Wesoły Cmentarz w centrum wsi Săpânța — około 2 km.
- Memoriał Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu w mieście Sighetu Marmației.
- Muzeum Wsi Marmaroskiej na wzgórzu Dobăieș.
- Dom Pamięci Elie Wiesela w mieście Sighetu Marmației.
Oficjalna strona: primariacomuneisapanta.ro
Zdjęcia: Rastavi, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; DimiTalen, CC0, Wikimedia Commons; Josep Renalias Lohen11, CC BY 4.0, Wikimedia Commons; Victor Sasu, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Utilizator:Țetcu Mircea Rareș at ro.wikipedia, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Adam Jones Adam63, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Strainu, CC BY 2.0, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Porubne – Siret — drogowe i piesze, całodobowo
- Diakiwci – Racovăț — drogowe i piesze, całodobowo Bez ruchu towarowego.
- Krasnoilsk – Vicovu de Sus — drogowe i piesze, 08:00–20:00 Tylko auta do 3,5 t i piesi; nie całodobowo.
- Sołotwyno – Sighetu Marmației — drogowe i piesze, całodobowo Tylko ruch osobowy: pojazdy do 3,5 t i do 9 miejsc, piesi.
- Diakowe – Halmeu — drogowe, całodobowo Brak odprawy pieszych.
Samochodem
Rachów – Sighetu Marmației ≈45 km, ≈56 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Użhorod – Sighetu Marmației ≈162 km, ≈2 h 53 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Iwano-Frankiwsk – Sighetu Marmației ≈179 km, ≈3 h 16 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației). Czas bez kolejek na granicy, nasze wyznaczanie trasy (GraphHopper, OSM).
Sprawdzono 03.11.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Komentarze
Doświadczenia podróżnych: relacje, porady, pytania.
Nikt jeszcze tu nie pisał. Bądź pierwszy — Twoje doświadczenie pomoże innym.
Wideo 3
Manastirea Sapanta Peri-Film documentarClaudiu Kiss
Lokalizacja na mapie
Ciekawe w pobliżu
Zabytek historycznyWesoły Cmentarz w Săpânța: malowane krzyże MarmaroszuSăpânța1,4 km od „Monaster Săpânța-Peri: drewniana cerkiew wysoka na 78 m”Wesoły Cmentarz (Cimitirul Vesel) to wiejski cmentarz w centrum wsi Săpânța w historycznym Marmaroszu, kilka kilometrów od Cisy i granicy z Ukrainą.
MuzeumMemoriał w Sighetu Marmației: dawne więzienie komunistyczneSyhot16 km od „Monaster Săpânța-Peri: drewniana cerkiew wysoka na 78 m”Więzienie, które stało się miejscem pamięci Memoriał Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu (Memorialul Victimelor Comunismului și al Rezistenței) mieści się w centrum miasta...
CerkiewMonaster Bârsana: drewniany zespół w dolinie IzyBârsana36 km od „Monaster Săpânța-Peri: drewniana cerkiew wysoka na 78 m”Monaster Soboru Dwunastu Apostołów we wsi Bârsana to prawosławny klasztor żeński eparchii Marmaroszu i Sătmaru Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego.
