Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCO
Cerkiew czterdziestu dziewięciu rodzin
Wieś Plopiș leży na lewym brzegu rzeki Cavnic, na południowych stokach gór Gutâi, w krainie Chioar (Țara Chioarului), kilka kilometrów od miasta Baia Mare. Po raz pierwszy wzmiankowano ją w 1583 roku wśród osad należących do twierdzy Chioar. Mieszkańcy słynęli jako dobrzy cieśle i to oni pod koniec XVIII wieku zabrali się do budowy nowej cerkwi w miejsce starej. W 1999 roku cerkiew Świętych Archaniołów Michała i Gabriela wpisano na Listę światowego dziedzictwa UNESCO jako jedną z ośmiu „Drewnianych cerkwi Marmaroszu” (Wooden Churches of Maramureș).
Budowa trwała od 1796 roku do początku XIX wieku, a cerkiew poświęcono 12 listopada 1811 roku. Dokument poświęcenia znaleziono w podstawie ołtarza wraz z 49 monetami — po jednej od każdej rodziny fundatorów. Cerkiew remontowano w 1901 i 1961 roku, w latach 1990–1991 wymieniono pokrycie dachu, a w latach 2018–2021 przeprowadzono pełną restaurację architektury i malowideł; 29 maja 2021 roku świątynię ponownie poświęcono. Obecnie jest to cerkiew parafii prawosławnej; święto patronalne przypada 8 listopada.
Dlaczego warto
Mimo skromnych rozmiarów — 17 m długości i 7 m szerokości — cerkiew wysoka na 47 m zachwyca harmonią proporcji; uchodzi za jedną z najbardziej spójnych budowli sakralnych Marmaroszu. Stoi na płaskim szczycie wzgórza i razem z krajobrazem doliny tworzy bardzo malowniczy obraz. Ze względu na podobieństwo formy i wystroju uważa się ją za „bliźniaczkę” cerkwi w sąsiednim Șurdești i zapewne dzieło tego samego mistrza.
Co zobaczyć
- Wieżę-dzwonnicę z otwartą galerią, ażurową balustradą i wysoką ostrosłupową iglicą otoczoną czterema wieżyczkami. Według miejscowego objaśnienia oznaczały one, że wieś miała radę starszych z prawem sądzenia.
- Trójlistne sklepienie nawy: w przekroju to półwalec oparty na dwóch ćwierćwalcach — forma niespotykana nigdzie indziej w drewnianej architekturze Siedmiogrodu i Marmaroszu.
- Rzeźbiony wystrój elewacji: okna zamknięte łukiem w ośli grzbiet na dwóch poziomach, wałek opasujący ściany, fryz w „jaskółczy ogon” pod gzymsem i zachodni ganek z festonowymi arkadami.
- Malowidła z 1811 roku autorstwa Ștefana Malarza z Șișești (Ștefan Zugravul): Trójca Święta, sceny z Apokalipsy i Męki Pańskiej na sklepieniu, a także ikonostas i chór jego ręki.
Informacje praktyczne
Cerkiew stoi około 2 km od głównej drogi we wsi Plopiș, w gminie Șișești. Z Baia Mare to około 25 km, z miasta Sighetu Marmației i od przejścia granicznego Sołotwyno – Sighetu Marmației około 60 km przez przełęcz Gutâi. Nie ma stałych godzin otwarcia: aby zobaczyć wnętrze, trzeba wcześniej zadzwonić do opiekunki Silvii Pop, +40 757 333 731 (kontakt z broszury Rady Okręgu Marmarosz, stan na marzec 2026 roku). To czynna świątynia: należy ubrać się skromnie, zachować ciszę i zapytać opiekunkę o zgodę na zdjęcia we wnętrzu. Na zwiedzanie warto przeznaczyć 30–40 minut.
W pobliżu
- Cerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești — „bliźniaczka” po drugiej stronie doliny.
- Cerkiew Świętych Archaniołów w Rogoz w krainie Lăpuș.
- Miasto Baia Mare ze starym centrum i muzeami.
- Stoki narciarskie koło miasta Cavnic, wyżej w dolinie.
- Monaster Rohia w krainie Lăpuș, znany z biblioteki i ciszy.
Zdjęcia: Alina Belascu, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons; Emanuel Luca CM, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Victor Sasu, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Thaler Tamas, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Andrei kokelburg, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons; Țetcu Mircea Rareș, CC BY-SA 3.0 ro, Wikimedia Commons.
Jak dojechać z Ukrainy
Przejścia graniczne
- Porubne – Siret — drogowe i piesze, całodobowo
- Diakiwci – Racovăț — drogowe i piesze, całodobowo Bez ruchu towarowego.
- Krasnoilsk – Vicovu de Sus — drogowe i piesze, 08:00–20:00 Tylko auta do 3,5 t i piesi; nie całodobowo.
- Sołotwyno – Sighetu Marmației — drogowe i piesze, całodobowo Tylko ruch osobowy: pojazdy do 3,5 t i do 9 miejsc, piesi.
- Diakowe – Halmeu — drogowe, całodobowo Brak odprawy pieszych.
Samochodem
Rachów – Sighetu Marmației ≈45 km, ≈56 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Użhorod – Sighetu Marmației ≈162 km, ≈2 h 53 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației); Iwano-Frankiwsk – Sighetu Marmației ≈179 km, ≈3 h 16 min (przez Sołotwyno – Sighetu Marmației). Czas bez kolejek na granicy, nasze wyznaczanie trasy (GraphHopper, OSM).
Sprawdzono 03.11.2026; godziny pracy przejść i rozkłady się zmieniają — sprawdź przed podróżą.
Komentarze
Doświadczenia podróżnych: relacje, porady, pytania.
Nikt jeszcze tu nie pisał. Bądź pierwszy — Twoje doświadczenie pomoże innym.
Wideo 3
Biserica de lemn din Plopis (UNESCO) - Comoara din pristol (HD).m2tsmaramuresguide tudor
Lokalizacja na mapie
Szlaki w pobliżu
Wszystkie szlaki
ŚredniJednodniowyZnakowanyCavnic Creasta CocoșuluiProfil wysokości611–1 379 m7,1 kmpodejście 766 m≈ 3 godz. marszu8,2 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyBaia Sprie Poiana BouluiProfil wysokości410–996 m8,6 kmpodejście 585 m≈ 3 godz. marszu9,4 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCO”
ŚredniJednodniowyZnakowanyPrzełęcz Gutâi Przełęcz NetedaProfil wysokości983–1 443 m12,6 kmpodejście 559 m≈ 4 godz. marszu12 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCO”Ciekawe w pobliżu
CerkiewCerkiew Świętych Archaniołów w Șurdești: zabytek UNESCOȘurdeștimniej niż 1 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCO”Wieś Șurdești leży na wzgórzach na południe od gór Gutâi, w krainie Chioar (Țara Chioarului), która dziś należy do okręgu Marmarosz (Maramureș).
SzczytGutâiul MareCavnicwysokość 1 443 m · pasmo Karpaty Wulkaniczne13 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCO”Vârful Gutâiul Mare, także po prostu Gutâi) to najwyższy szczyt wulkanicznych gór Gutâi w okręgu Marmarosz, 1443 m n.p.m.
Etnowycieczki i przewodnicyEco Maramureș: wycieczki do rzemieślników Breb, Sârbi i CălineștiOcna Șugatag24 km od „Cerkiew Świętych Archaniołów w Plopiș: zabytek UNESCO”Eco Maramureș to oficjalnie uznana destynacja ekoturystyczna w dolinach Mary i Cosău oraz w Górach Gutâi, między Sighetu Marmației a Baia Mare.