Arpașul Mare

Arpașul Mare (rum. Vârful Arpașul Mare, też Arpașu Mare lub Vârtopul) to szczyt o wysokości 2468 m w grani głównej Fogaraszy, na granicy okręgów Sybin i Ardżesz. Wznosi się nad górną częścią doliny Arpașu, opadającej na północ ku Siedmiogrodowi, a na południe od niego leży kocioł z jeziorem Buda. Najbliższy sąsiad, Mircii, jest zaledwie kilkaset metrów na wschód; na zachód ciągnie się poszarpana grań do Arpașul Mic i Fereastra Zmeilor.

Według rumuńskiej Wikipedii na Arpașul Mare wchodzi się albo od Mircii, albo od szczytu Arpașul Mic. To jeden z wierzchołków najbardziej skalistego odcinka grani głównej, między jeziorem Capra a przełęczą Podragu, szczególnie lubianego przez taterników.

Jak dojść / szlaki

Najczęściej przychodzi się od zachodu, od szosy Transfogaraskiej: ścieżką do schronu Fereastra Zmeilor, a dalej na grań główną na przełęczy Portița Arpașului, gdzie stoi skalny łuk Fereastra Zmeilor („Okno Smoków”, 2175 m). Stąd czerwony pasek grani pokonuje odcinek „Trzy kroki od śmierci” (La Trei Pași de Moarte) – wąską, eksponowaną grań z łańcuchami i linami – i obchodzi Arpașul Mic północnym zboczem. Odcinek ten można ominąć ścieżką niebieskiego krzyża przez kocioł Căldarea Pietroasă do schroniska Podragu, ale we mgle Munții Noștri tego nie zaleca.

Dalej ścieżka mija pomnik Nerlingera (2291 m), upamiętniający wyprawę Nerlingera i Ruzicki z 1934 roku, oraz skalną grzędę Parul de Fier (2316 m), schodzi na przełęcz Vârtopului (2287 m) i długo wspina się pod Mircii. Według Munții Noștri ok. 200 m przed wierzchołkiem Mircii warto odbić 130 m na północ – tak wchodzi się na Arpașul Mare, z którego widoki nieco różnią się od tych z sąsiada. Pętla Transfogaraska – Fereastra Zmeilor – Podragu, której częścią jest ten odcinek, według tego samego źródła liczy ok. 17 km i 1500 m podejść i zajmuje 9–11 h.

Co widać ze szczytu

Zdjęcia Munții Noștri zrobione na Arpașul Mare pokazują na zachodzie Negoiu i Lespezi; spod wierzchołka widać jezioro Podu Giurgiului w kotle na wschodzie. Z przełęczy Vârtopului, jak podaje to samo źródło, widać szczyt Buda, górną część doliny Podu Giurgiului i sam Arpașul Mare. Szerszego opisu panoramy źródła nie podają; z położenia wynika, że na północy leży dolina Arpașu, a na południu grzbiety nad Transfogaraską.

Przyroda i historia

Grań Arpășel – Vârtopel na zachód od szczytu Munții Noștri nazywa najbardziej poszarpanym alpejskim odcinkiem całej grani. To piękno ma swoją cenę: nad pobliskim jeziorem Capra stoi pomnik czterech taterników, których w 1963 roku w drodze na grań Arpășel porwała lawina. Rumuńska Wikipedia wymienia Portița Arpașului z łukiem Fereastra Zmeilor jako przykład wąskich grani i wyszczerbionych przełęczy wyrzeźbionych przez wietrzenie mrozowe.

Północny stok szczytu należy do rezerwatu „Piętro alpejskie Fogaraszy między Podragu a Suru”, chroniącego kotły, jeziora i hale; dolina Arpașu poniżej jest według Munții Noștri dzika i trudno dostępna, z progami i wodospadami.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Grań Fogaraszy to obszar Natura 2000 „Munții Făgăraș” (ROSCI0122), a nie park narodowy; przestrzegaj regulaminu i znakowanych szlaków. „Trzy kroki od śmierci” wymagają pewnego kroku i suchej pogody; Munții Noștri uznaje szlak graniowy za niedostępny zimą, gdy śnieg zakrywa znaki, a stoki grożą lawinami – śledź biuletyn na meteoromania.ro. Sprawdź też, czy wysokogórski odcinek Transfogaraskiej jest otwarty: w chłodnej porze roku się go zamyka. Latem uważaj na burze – na grani ze stalowymi linami są szczególnie groźne.

W Fogaraszach żyją niedźwiedzie: nie schodź ze znakowanych ścieżek, odzywaj się, nie trzymaj jedzenia w namiocie i nie uciekaj przed psami przy szałasach. W razie wypadku dzwoń do krajowej dyspozytorni 0SALVAMONT – 0725 826 668 lub na 112; porady są na stronie Salvamont România.

Zdjęcia: Cioboata Andrei, CC BY 3.0; Cioboata Andrei, CC BY 3.0; Hardsr, Public domain; Hardsr, Public domain; Cioboata Andrei, CC BY 3.0 — Wikimedia Commons.