Cozia (Ciuha Mare)

Cozia, czyli Ciuha Mare (rum. Vârful Cozia), to najwyższy szczyt masywu Cozia, o wysokości 1668 m, w środkowej części Karpat Południowych w Rumunii, w okręgu Vâlcea. Masyw wznosi się na lewym brzegu Aluty naprzeciw uzdrowiska Călimănești. Według rumuńskiej Wikipedii jest to zespół niemal promienistych grzbietów rozchodzących się od szczytu Cozia – zwarty, skalisty monolit. Inne ważniejsze szczyty to Ciuha Mică (1629 m), Durducul (Crucea Ciobanului, 1568 m) i Bulzu (1560 m). Wybitność Cozii sięga 934 m: góra wznosi się nad doliną Aluty bardzo efektownie.

Masyw należy do południowych odnóg Fogaraszy, razem z masywami Frunți i Ghițu, i zajmuje około 77 km². Od północy śródgórska Kotlina Țara Loviștei oddziela go od głównej grani Fogaraszy, od północnego wschodu ogranicza go potok Băiașul, od zachodu ostatni przełom Aluty, a od południa i południowego wschodu podkarpackie wzgórza kotliny Jiblea – Călimănești.

Jak dojść / szlaki

Pod masyw łatwo dojechać koleją biegnącą przełomem Aluty lub drogą DN7 Râmnicu Vâlcea – Tălmaciu. Znakowane szlaki zaczynają się wprost przy przystankach kolejowych. Z przystanku Mănăstirea Turnu przez masyw do schroniska Cozia i dalej do wsi Pripoare prowadzi czerwony pasek; z tego samego przystanku obok schronu Turneanu do schroniska Cozia wspina się czerwony trójkąt. Ze stacji Lotru grzbietem Muchia Urzica do schroniska Cozia prowadzi niebieski pasek. Schronisko stoi około 400 m od szczytu, na wysokości około 1500 m, więc ostatni odcinek jest krótki.

Co widać ze szczytu

Ze szczytu widać schronisko Cozia i przekaźnik poniżej oraz głęboką dolinę Aluty. Wierzchołek przyciąga też paralotniarzy: w Wikimedia Commons jest zdjęcie zrobione podczas zawodów paralotniowych na szczycie Cozii. Kotlina Țara Loviștei i główna grań Fogaraszy leżą na północ od masywu.

Przyroda i historia

Masyw zbudowany jest ze skał krystalicznych – tak zwanych gnejsów oczkowych Cozii – oraz z osadowych wapieni, zlepieńców i piaskowców. Od 2000 roku należy do Parku Narodowego Cozia (kategoria II IUCN) o powierzchni około 171 km², obejmującego cały masyw oraz wschodnią część Gór Căpățânii i południowo-wschodnią część Gór Lotru; pierwsze propozycje ochrony pojawiły się już w 1966 roku. W 2017 roku dwa fragmenty starodrzewu parku weszły do obiektu światowego dziedzictwa UNESCO „Pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy”.

Park chroni niedźwiedzia, wilka, rysia i kilka gatunków nietoperzy, a także pałątkę Isophya harzi, endemiczną dla Cozii. Wśród roślin są szarotka, dzwonki, goździki, lilia kraińska, pierwiosnek najmniejszy i chaber Centaurea coziensis, nazwany od tych gór. Stoki porastają buczyny, grądy i świerczyny, a na stromych skałach rosną rośliny zbiorowisk naskalnych na wapieniach.

U podnóża masywu, w dolinie Aluty, stoi monaster Cozia w Căciulacie, założony w XIV wieku, a w pobliżu monaster Turnu w Păușy (XV–XVI wiek), od którego pochodzi nazwa przystanku kolejowego na początku szlaków.

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Cozia jest parkiem narodowym, więc przed wycieczką sprawdź aktualne zasady zwiedzania w administracji parku: oficjalna strona parku nie odpowiadała podczas przygotowywania tego tekstu. Podejścia z doliny Aluty są długie i mają duże przewyższenie, a skaliste odcinki po deszczu są śliskie. Salvamont radzi sprawdzić prognozę na najbliższą dobę, nie chodzić samotnie, poinformować bliskich o trasie i zabrać latarkę, ciepłe ubranie i zapas wody.

Niedźwiedzie są w masywie Cozia czymś zwyczajnym. Nie schodź ze znakowanych ścieżek, chodź w grupie i rozmawiaj, nie wędruj wieczorem i nocą, trzymaj psy na smyczy, nie zostawiaj jedzenia w namiocie ani przy nim i oddalaj się od niedźwiadka, bo matka prawie zawsze jest w pobliżu. W razie wypadku dzwoń do krajowej dyspozytorni 0SALVAMONT – 0725 826 668 lub na 112; porady dotyczące spotkań ze zwierzętami są na stronie Salvamont România.

Zdjęcia: Cioboata Andrei, CC BY 3.0; Cioboata Andrei, CC BY 3.0; Cioboata Andrei, CC BY 3.0; Cioboata Andrei, CC BY 3.0; Dorin Paslaru, CC BY 2.0; Petr Vodička, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.