Bôr

Bôr (też Bory, Bôry) to szczyt o wysokości 1888 m w Niżnych Tatrach na Słowacji, ok. 13 km na południowy zachód od Liptowskiego Mikułasza. Leży w środkowej części gór, w Tatrach Dumbierskich, nad Doliną Demianowską, w katastrach Demänovskiej Doliny i Laziska w powiecie Liptowski Mikułasz w kraju żylińskim. Bôr to trójwierzchołkowa góra w bocznym ramieniu, które odchodzi na północ od Polany (1889 m) w grzbiecie głównym i biegnie przez Zákľuky (1915 m) dalej do Sinej (1560 m). Jego najwyższy wierzchołek leży ok. 2 km na północ od Polany.

Bôr jest zwornikiem: grzbiet rozdziela się tu na dwa ramiona obejmujące dolinę Mošnica, odnogę Doliny Krzyskiej. Grzbiet oddziela górne części Doliny Demianowskiej na wschodzie i Krzyskiej na zachodzie. Dookoła wznoszą się Krakova hoľa (1752 m), Tanečnica i Konský grúň na wschodzie, Dereše (2004 m), Polana i Kotliská (1937 m) na południu, Ostredok, Spálená i Rakytová na zachodzie oraz Jaloviarka i Siná na północy. Zachodnią część odwadnia potok Palúdžanka, wschodnią dopływy Demianówki – wszystko w dorzeczu Wagu.

Jak dojść / szlaki

Przez szczyt, grzbietem północnego ramienia, prowadzi szlak żółty:

• z parkingu przy Demianowskiej Jaskini Wolności w Dolinie Demianowskiej przez Sedlo Sinej i Bôr na Zákľuky i Polanę – ok. 3:40 h w górę i 2:45 h w dół;
• od południa – z Polany w grzbiecie głównym, gdzie żółty szlak krzyżuje się z czerwoną Magistralą Bohaterów SNP.

Co widać ze szczytu

Wierzchołek i grzbiet porasta jedynie niska roślinność halna, więc widok jest dookolny. Przy dobrej pogodzie widać sąsiednie szczyty Niżnych Tatr, a także Tatry Wysokie i Zachodnie, Góry Choczańskie, Magurę Orawską i Beskidy oraz Wielką i Małą Fatrę.

Przyroda i historia

Masyw, podobnie jak cały główny grzbiet Tatr Dumbierskich, budują granity typu „dumbierskiego”. Te odporne skały dają obłe kształty, wyrównaną linię grzbietu i dość łagodne stoki, choć na grzbiecie występują grupy skał, a na zboczach liczne żlebki. Niewielkie kociołki i nisze niwalne u podnóży to ślady dawnego zlodowacenia. W XVII i XVIII wieku stoki Bôru, zwłaszcza od strony Doliny Krzyskiej, były terenem intensywnego wydobycia rudy żelaza; hałdy skały płonnej są rozpoznawalne do dziś. Z tym okresem wiąże się dawna ludowa nazwa góry – Halny (na starszych mapach Borhalmi).

Bezpieczeństwo, sezon i zasady

Bôr leży w Parku Narodowym Niżne Tatry, a jego stoki są jedną z głównych ostoi kozic w tych górach. Dlatego żółty szlak przez szczyt jest sezonowo zamykany – mniej więcej od października do końca czerwca (źródła podają początek 1 lub 16 października). Przed wyjściem sprawdź aktualne ograniczenia na stronie parku NAPANT. Od 15 lipca 2026 r. rozporządzenie rządu 189/2026 dzieli park na strefy A–D; w strefie A można chodzić tylko znakowanymi szlakami. Grzbiet jest odsłonięty na wiatr i burze. Słowackie pogotowie górskie (HZS): 18 300 (+421 18 300); numer alarmowy 112.

Ciekawostki

• Bôr ma trzy wierzchołki; najwyższy ma 1888 m.
• Dawna nazwa Halny przypomina o kopalniach na jego stokach.

Zdjęcia: Daniel Baránek, CC BY-SA 3.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0; Palickap, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.