Hale Niżnych Tatr między Chopokiem a Chabeńcem

Najwyższy odcinek trawiastego grzbietu głównego Niżnych Tatr (Nízke Tatry) biegnie na zachód od Chopoka (2024 m), na który z ośrodka Jasná prowadzą koleje linowe, przez Deresze (Dereše, 2004 m), Poľanę (1890 m), Krížske sedlo i Kotliská (1937 m) do Chabeńca (Chabenec, 1955 m). Słowackie opracowania opisują go jako grzbiet „halno-skalisty”: na górze murawy i pola granitowych bloków, na północ strome ściany kotłów polodowcowych, na południe łagodniejsze, trawiaste stoki. Cała ta część Tatr Dziumbierskich należy do Parku Narodowego Niżne Tatry, a południowe stoki Poľany, Kotlisk i Chabeńca także do narodowego rezerwatu przyrody Skalka.

Grzbiet zbudowany jest z granitów krystalicznego trzonu Niżnych Tatr. Podczas ostatniego zlodowacenia powstały tu klasyczne kotły: pod Chabeńcem, w Dolinie Krzyskiej, leży niewielkie jeziorko, a kocioł Doliny Łomnistej wypełniał mały lodowiec firnowy. Szczyt oraz południowe, wschodnie i zachodnie stoki Chabeńca porasta naturalna, trawiasta roślinność piętra halnego, a na jego stromych północnych stokach utrzymuje się aklimatyzowana w Niżnych Tatrach populacja kozicy. Według słowackiej tradycji encyklopedycznej grzbietowe pastwiska Niżnych Tatr powstały głównie w czasie kolonizacji wołoskiej, gdy pasterze karczowali las coraz wyżej; tych hal nigdy nie koszono ani nie nawożono. Góry kryją też tragiczne wspomnienia: po upadku Słowackiego Powstania Narodowego w listopadzie 1944 roku przez Chabeniec wycofywały się resztki wojsk powstańczych i podczas niepogody w głębokim śniegu na jego stokach zginęło kilkudziesięciu żołnierzy i cywilów, wśród nich polityk i dziennikarz Jan Šverma.

Co zobaczyć i co robić

• Wędrówka granią czerwonym Szlakiem Bohaterów SNP z Chopoka na Chabeniec to jeden z najpiękniejszych wysokogórskich odcinków Słowacji: ścieżka przez cały czas biegnie ponad granicą lasu.
• Panorama. Z Kotlisk i Dereszy przy dobrej widoczności widać większość szczytów Niżnych Tatr, Tatry Wysokie i Zachodnie, Góry Choczańskie, Magurę Orawską i Beskidy, Małą i Wielką Fatrę, Góry Szczawnickie, Javorie oraz Góry Stolickie i Weporskie.
• Kamenná chata pod Chopkom (około 2000 m) to trzecie najwyżej położone schronisko na Słowacji. Dawniej była to kamienna noclegownia dla robotników budujących kolej linową; schroniskiem jest od 1996 roku.
• Przyroda. Na północnych urwiskach Dereszy i Chabeńca można zobaczyć kozice, a z grani widać głębokie kotły z jeziorkami.

Jak dojechać

Najłatwiej wjechać kolejami linowymi ośrodka Jasná na Chopok od północy, z Doliny Demianowskiej, lub od południa; według operatora, według stanu na październik 2026 roku, jesienią kursują w soboty i niedziele od 8:30, ostatni zjazd z Chopoka o 15:00. Z Chopoka granią na Chabeniec – około 2 h 25 min (czasy z drogowskazów wg pl.wikipedia) szlakiem Horná Poruba, U Brdárov – Pred Čuntavou; to już poważna wycieczka górska na wysokości około 2000 m, nie dla wózków. Pieszo z Doliny Demianowskiej: od parkingu przy Demianowskiej Jaskini Wolności przez Bielą Púť, Vrbické pleso i Tri vody na przełęcz pod Poľaną – około 4 h, albo przez Bôr na szczyt Poľany – 3 h 40 min. Od południa na Krížske sedlo prowadzi szlak Przełęcz Krížske – Schronisko gen. M. R. Štefánika (od schroniska Štefánika przez Kosodrevinę około 2 h 50 min); żółty szlak Črmné – Kotliská zajmuje 4 h 30 min, ale jego górna część (Žiar – Kotliská) jest co roku zamknięta od 1 października do 30 czerwca.

Sezon i bezpieczeństwo

Najlepszy czas to lipiec–wrzesień. Na grani prawie nie ma schronień poza Kamenną chatą przy Chopoku: burza, mgła i wiatr są tu groźne, a północne stoki Dereszy są lawiniaste nawet dla narciarzy. Zasady PN Niżne Tatry (NAPANT, stan na październik 2026): chodzić tylko znakowanymi szlakami i tylko w dzień – od godziny po wschodzie do godziny przed zachodem słońca; psy wyłącznie na smyczy i w kagańcu; od 1 października do 30 czerwca zamknięte są trzy szlaki parku, w tym odcinek Žiar – Kotliská; w okresie bez śniegu zamknięta jest też zimowa ścieżka od schroniska Štefánika na Dziumbier. Podczas przejścia granią nocować wolno tylko w wyznaczonych miejscach – najbliższe przy schronie Ďurková. Horská záchranná služba – 18 300.

W pobliżu

Na zachód od Chabeńca ciągną się hale zachodnich Niżnych Tatr od Prašivej do Ďurkovej. Pod granią leżą Wodospad Wajskowski (Vajskovský vodopád), Vrbické pleso w Dolinie Demianowskiej i Demianowska Jaskinia Wolności.

Oficjalna strona: napant.sk

Zdjęcia: I would appreciate being notified if you use my work outside Wikimedia. More..., CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons; Michal Klajban, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.