Bukowe Berdo

Bukowe Berdo to masyw górski i szczyt (1311 m) w Bieszczadach Zachodnich, w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Masyw ma postać podłużnego pasma biegnącego z północnego zachodu na południowy wschód, o trzech kulminacjach: 1201 m (Szołtynia), 1238 m (Połonina Dźwiniacka) i najwyższej, 1311 m – właściwego Bukowego Berda (w niektórych przewodnikach również nazywanego Połoniną Dźwiniacką). Przez płytką przełęcz łączy się z masywem Krzemienia, stanowiąc północno-zachodnie skrzydło grupy Tarnicy i Halicza. Najbliższe wsie to Muczne (ok. 4 km) oraz Wołosate i Tarnawa Niżna (ok. 5 km).

Masyw wyróżnia się licznymi piaskowcowymi skałkami na grzbiecie. Partie szczytowe zajmuje połonina, której dolna granica przebiega na wysokości ok. 1150 m. Południowo-zachodni stok opada bezpośrednio do doliny Terebowca, a północne i północno-wschodnie zbocza przechodzą w rozczłonkowane grzbiety Obnogi (1081 m), Grandysowej Czuby (1026 m) i Mucznego (861 m).

Jak dojść / szlaki

• Szlak niebieski (Rzeszów – Grybów, odcinek Otryt – Wołosate) prowadzi grzbietem masywu z ominięciem wierzchołka 1238 m. Z Pszczelin-Widełek na wierzchołek 1311 m idzie się ok. 3.45 h, z Krzemienia tylko 0.20 h. W Pszczelinach znajduje się jedno z wejść do parku z kasą.
• Szlak żółty z Mucznego dochodzi do niebieskiego na północny zachód od kulminacji 1201 m: do niej ok. 1.15 h, dalej niebieskim na szczyt 1311 m jeszcze ok. 1 h. W Mucznem również jest wejście do parku.

Bukowe Berdo dobrze łączy się z Tarnicą: z Bukowego Berda szlakiem niebieskim przez Krzemień na Przełęcz pod Tarnicą idzie się ok. 1.40 h, a stamtąd krótki żółty szlak prowadzi na Tarnicę. Schodzenie ze szlaków na wierzchołki, przez które one nie prowadzą, jest zabronione.

Co widać ze szczytu

Z góry, szczególnie z najwyższego wierzchołka, rozciąga się rozległy widok na północ i wschód – głównie na ukraińską część Bieszczadów za doliną Sanu. Na południowym wschodzie tuż obok wznoszą się Krzemień i Tarnica, a na zachodzie, za doliną Terebowca, widać Połoninę Caryńską.

Przyroda i historia

Partie grzbietowe poniżej Połoniny Dźwiniackiej masowo porasta krzewiasta forma jarzębiny, co szczególnie efektownie wygląda jesienią, gdy dojrzewają jej czerwone owoce. Flora jest ciekawa, z kilkoma bardzo rzadkimi gatunkami: groszkiem wschodniokarpackim, dzwonkiem szerokolistnym, turzycą dacką, turzycą skalną i zarazą macierzankową.

Piaskowcowe skałki na grzbiecie to wychodnie fliszu – warstwowanych skał osadowych budujących Bieszczady; dobrze widać je przy szlaku. Lasy niższych stoków i połoniny na grzbiecie tworzą razem typowy bieszczadzki krajobraz chroniony przez park narodowy.

Bezpieczeństwo, sezon i przepisy

Grzbiet Bukowego Berda jest odsłonięty: nie ma tu osłony przed wiatrem, burzą i mgłą, a szlak niebieski jest długi – z Pszczelin na szczyt ponad trzy i pół godziny. Latem warto wychodzić wcześnie, jesienią pamiętać o krótkim dniu: wędrówki nocne są w parku zabronione, więc trzeba zejść przed zachodem słońca.

Szczyt leży w Bieszczadzkim Parku Narodowym. Zgodnie z zasadami obowiązującymi od 14 kwietnia 2026 r. wstęp na szlaki jest płatny przez cały rok: bilet normalny kosztuje 11 zł (ulgowy 5,5 zł, dzieci do 7 lat bezpłatnie), można go kupić w punktach kasowych przy wejściach na szlaki lub przez internet i jest ważny tego samego dnia na wszystkich szlakach parku. Poruszać się wolno wyłącznie znakowanymi szlakami i tylko od wschodu do zachodu słońca – wędrówki nocne są zabronione. Na szlaki nie wolno wprowadzać psów (poza kilkoma krótkimi odcinkami, na smyczy i w kagańcu); zakazane są też loty dronów i pozostawianie śmieci.

Bieszczady obsługuje Grupa Bieszczadzka GOPR (stacja w Ustrzykach Górnych): telefon 985 lub +48 601 100 300 oraz numer alarmowy 112; warto zainstalować aplikację „Ratunek”. Zimą park zaleca zgłoszenie dłuższej planowanej trasy w stacji GOPR w Ustrzykach Górnych.

Zdjęcia: Zyxist, CC0; Hanc Tomasz, CC BY-SA 3.0; ŁukaszWu, CC BY-SA 4.0; Hanc Tomasz, CC BY-SA 3.0; Hanc Tomasz, CC BY-SA 3.0; Henryk Bielamowicz, CC BY-SA 4.0 — Wikimedia Commons.