Gospodarstwo „Błahorodna Koza”, Niżnia Apsza

„Błahorodna Koza” („Szlachetna Koza”) to gospodarstwo we wsi Niżnia Apsza w rejonie tiaczowskim, w dolinie Cisy niedaleko granicy z Rumunią. Specjalizuje się w kozach i owcach, a z ich mleka wyrabia sery i inne produkty mleczne. Departament Turystyki i Uzdrowisk Zakarpackiej Obwodowej Administracji Wojskowej wpisał je do katalogu regionalnych producentów rzemieślniczych — obok serowarni, winnic i pasiek, które pokazują współczesną zakarpacką wieś.

Historia gospodarstwa zaczęła się w grudniu 2014 roku. Jego założyciel Wasyl Dan opowiadał w 2015 roku rządowemu dziennikowi „Urjadowyj Kurier”, że zainspirował go kozi ser skosztowany na targach rolniczych w Kijowie i postanowił zamienić pasję w biznes. Początkowe stado liczyło około dwustu kóz, głównie rasy czeskiej brązowej, zebranych w górskich wsiach rejonów międzygórskiego i wołowieckiego; w ciągu pół roku wyraźnie się powiększyło. Zwierzętami zajmowali się doświadczeni pasterze z Rachowszczyzny, a na sprzęt do przetwarzania mleka gospodarstwo otrzymało rekompensatę z programu wsparcia hodowli.

Po co jechać i jak kupić

Gospodarstwo nie ma strony internetowej ani aktywnych mediów społecznościowych, a wycieczki i degustacje nie są oficjalnie potwierdzone. „Błahorodna Koza” to więc przede wszystkim adres dla tych, którzy szukają prawdziwego koziego mleka i sera prosto od producenta. Jeśli podróżujecie doliną Cisy między Tiaczowem a Sołotwinem, zadzwońcie wcześniej: dowiedzcie się, co jest dostępne, i umówcie się, gdzie i kiedy odebrać produkty. O możliwość zobaczenia stada czy gospodarstwa też pytajcie przez telefon — bez umówienia nie warto przyjeżdżać.

Czego spróbować

• Kozie mleko — swego czasu gospodarstwo rozlewało je do półlitrowych butelek pod własną marką;
• sery z koziego mleka — jasne, delikatne, z lekką charakterystyczną kwaskowatością;
• sery z mleka owczego i mieszane — tłustsze i pełniejsze w smaku; starzy pasterze z Rachowszczyzny mówią, że właśnie kozie mleko zmieszane z owczym daje smaczniejszy ser;
• inne produkty mleczne — asortyment się zmienia, więc pytajcie telefonicznie.

Hodowla kóz ma na Zakarpaciu długą tradycję: w górskich wsiach kozę nazywano „krową biedaka”, bo jest niewymagająca i daje mleko nawet na ubogich stokach. Dziś kozie sery wracają jako produkt rzemieślniczy, ceniony za delikatny smak i lekkostrawność.

Informacje praktyczne

• Adres (wg rejestru): Niżnia Apsza, ul. Dibriwska 238, rejon tiaczowski.
• Telefon: +38 096 732 15 31.
• Godziny, ceny, dostępność: nieopublikowane — umawiajcie się wcześniej telefonicznie.

Dojazd. Niżnia Apsza leży przy drodze H09, która biegnie doliną Cisy od Chustu i Tiaczowa do Sołotwina i Rachowa, między Tiaczowem a Sołotwinem. Samochodem dojazd jest prosty; bez auta — autobusami kursującymi między Tiaczowem a Sołotwinem. Dokładne położenie gospodarstwa we wsi potwierdźcie telefonicznie, bo adres pochodzi z danych rejestrowych.

Przed wyjazdem warto potwierdzić telefonicznie.

Zdjęcia: zaktour.gov.ua; zakarpattya.net.ua.