Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Slavske

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we wsi Sławske, powiat Skole, jest zabytkiem architektury o znaczeniu lokalnym z 1901 r., posiadającym świadectwo ochronne nr 2922/1-m wydane przez Przedstawiciela Prezydenta Ukrainy w obwodzie lwowskim w dniu 15.04.1994 r. nr 374. Kościół został zaprojektowany przez Wasyla Nahirnego, a wnętrze zostało pomalowane przez Modesta Sosenko i Juliana Butsmaniuka z pomocą proboszcza Jewstachija Kaczmarskiego.

Wieś Slavske znajduje się w dolinie rzek Opir i Slavka, które płyną między pasmami Beskidów i Horhany, na zboczach gór Trostianka (1235 m n.p.m.), Ilza (1066 m n.p.m.), Pysana lub Dovbushanka (1236 m n.p.m.) i Menchela (1014 m n.p.m.), które otaczają wioskę ze wszystkich stron. Na północ od miejscowości wznosi się góra Klyva (1069 m n.p.m.). Większość ludzi zna to miejsce jako wygodny ośrodek narciarski. Jest tu jednak wiele atrakcji nie tylko natury przyrodniczej. Slavske zostanie zapamiętane na długo, jeśli odwiedzisz miejscowy kościół chrześcijański - Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Wasyl Nahirnyj to jeden z najbardziej szanowanych i popularnych architektów tamtych czasów w Galicji, który zasłużenie uważany jest za założyciela najnowszej galicyjskiej szkoły budownictwa sakralnego. Zaprojektował i w większości zbudował ponad 200 kościołów we wsiach Galicji, w tym kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Sławsku. Należy on do najczęstszej grupy zabytków - na planie krzyża z pojedynczą kopułą nad środkowym krzyżem, umieszczoną na lekkim bębnie. Kościół w Sławsku ma pewne cechy szczególne: bęben wyrasta z ośmiokątnej podstawy, która jest umieszczona bezpośrednio na środkowym krzyżu, kształt części ołtarzowej jest prostokątny, a niektóre niuanse w dekoracyjnej dekoracji zewnętrznej są zauważalne.

Ówczesny proboszcz parafii, E. Kaczmarski, był człowiekiem o postępowych poglądach, utrzymującym bliskie kontakty z metropolitą Andrzejem Szeptyckim, nic więc dziwnego, że zaprosił Modesta Sosenko, znanego już wówczas z prac nad polichromią kościoła św.

M. Sosenko rozpoczął pracę nad dekoracją kościoła w Sławsku w 1909 r., a jego asystentem był Julian Butsmaniuk, ówczesny student krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. "Teraz M. Sosenko skończy malować kościoły w Sławsku. I doprawdy, kto ma coś na sercu, niech nie szczędzi trudu, aby zobaczyć to dzieło rosyjskiego artysty, który zrozumiał swoje życie, który widzi dobro w ludziach i stara się je oddać w malarstwie" - pisał J. Kaczmarski.

Pierwszy dyrektor Muzeum Narodowego we Lwowie I. Sventsitskyi również wspominał pracę artysty w Słowiańsku: "Najłatwiejszą pracę (M. Sosenko - autor) wykonał przy ikonostasie cerkwi Bazylianów (we Lwowie - autor) i w Słowiańsku.

Cerkiew szczęśliwie przetrwała trudy I wojny światowej, o czym wspominał znany polski historyk lokalny Mieczysław Orłowicz, opisując swoją podróż do Skolego: "Główną cechą Sławska jest jego kamienny kościół. Jest to jedna z nielicznych kamiennych cerkwi w powiecie, oczywiście w stylu bizantyjskim z kopułą - ale jej znaczenie polega nie na dość banalnej architekturze, ale na freskach pokrywających kopułę i ściany wewnętrzne. Zostały one namalowane przez ukraińskiego malarza Sosenko kilka lat wcześniej. Prawdopodobnie żadna wiejska cerkiew nie może równać się z cerkwią w Sławsku pod względem fresków - jej malowidła mogłyby być ozdobą wielu cerkwi lub kościołów w dużym mieście. Nowy rzeźbiony ikonostas w Drohobyczu, stworzony przez warsztat Sowińskiego, jest również dość piękny. Ikony w tym samym ikonostasie również zostały namalowane przez Sosenkę. W skarbcu cerkiewnym znajduje się również kilka starych ksiąg, w tym Ewangelia Grobu z 1632 roku".

Dziś kościół Wniebowzięcia NMP jest jednym z nielicznych zabytków w Galicji, w którym kompleksowo przejawiły się architektoniczne i dekoracyjne trendy galicyjskiej szkoły budownictwa kościelnego z początku XX wieku. Niestety, wnętrze kościoła zostało poważnie uszkodzone. W 1944 r. w wyniku bombardowania Sławska przez wojska radzieckie poważnie uszkodzona została m.in. kopuła. Po wojnie kościół przez kilka lat stał z uszkodzonym stropem. Deszcz, śnieg i wiatr miały negatywny wpływ na stan zachowania fresku i ikonostasu. Gdy tylko kopuła i sufit zostały naprawione, pilna stała się potrzeba ich pilnej renowacji. A można to zrobić tylko poprzez przeprowadzenie ekspertyzy.

"Przed rozpoczęciem prac remontowych zaprosiliśmy księdza na sesję, a on jasno wyjaśnił sytuację: w cerkwi rzeczywiście znajdowały się obrazy Sosenki, ale podczas II wojny światowej kopuła cerkwi została zniszczona, następnie została odbudowana w czasach radzieckich, a obrazy zostały już namalowane przez innych ludzi. Nie jestem ekspertem, aby przeprowadzić badanie, więc uwierzyliśmy ojcu na słowo. Powiedział, że ikony na ikonostasie namalował Sosenko. Ale kto pomalował ściany i co na nich było, powinien ustalić ekspert. Jeśli to wszystko jest dziełem Modesta Sosenki, to zdecydowanie musimy to zachować, abyśmy mieli zabytek architektury we wspólnocie" - mówi Volodymyr Beha, szef Slavska AH.

"Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest źródłem duchowości dla wielu pokoleń naszej społeczności. Każdy z nas ma swoje szczególne wspomnienia związane z tym kościołem. Dlatego, jeśli jest to prawdziwy zabytek architektury, należy go zachować. W końcu jest to wielka wartość historyczna, która rok w rok przyciąga turystów z całej Ukrainy. W ten sposób promuje sztukę i turystykę w ogóle. Ponadto starożytne obiekty sakralne mają wielką moc, modlą się do nich wiele pokoleń i przyciągają pielgrzymów z całego świata. Takie miejsca mogą leczyć, dawać siłę i energię, a także dawać spokój i ciszę każdemu parafianinowi. Jak na przykład klasztory Hruszewski czy Goszowski.

Z miejscem, w którym zbudowano kamienny kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, wiąże się ciekawa legenda. Miejscowi twierdzą, że dwukrotnie spadł tu krzyż ze starego drewnianego kościoła, który znajdował się na sąsiednim wzgórzu. Po starej drewnianej budowli pozostała dzwonnica, którą każdy może zwiedzić.

Z inicjatywy rektora kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, ojca Andrija Petryszcza, niedaleko kościoła znajduje się pomnik pisarza, działacza społecznego i księdza Mykoły Ustianowycza, który mieszkał w Sławsku.