"Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny" Rohatyn

Budynek kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Rohatynie to tradycyjna świątynia z dwoma filarami i gotycką nawą. Fasady kościoła mają przypory połączone łukami na poziomie sklepień. Do fasady zachodniej dodano później barokowy portal na dwóch okrągłych kolumnach i kamienne schody.

Liczne rekonstrukcje kościoła zdeterminowały jego wygląd, w którym twórczo przeplatały się elementy architektury gotyckiej i barokowej. Wśród badaczy nie ma zgodności co do daty budowy kościoła Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Rohatynie. Uważa się, że kościół jest jedną z najstarszych budowli sakralnych w kraju i został zbudowany w XII-XIV wieku, czyli pochodzi z czasów Księstwa Galicyjskiego.

A w rękopiśmiennej Kronice miasta i kościołów w Rohatynie, opracowanej w drugiej połowie XIX wieku przez Dmytro Bidnenkyi, autor, opierając się na dostępnych mu źródłach, odnotował:

"Nasz kościół, niezależnie od tego, czy został zbudowany przez książąt, czy przez ruskich bojarów, niezależnie od tego, czy został zbudowany jednocześnie z zamkiem galicyjskim, czy nie, powinien był zostać zbudowany w pierwszym tysiącleciu po Chrystusie".

Jednak większość współczesnych badaczy utrzymuje rozsądny pogląd, że kościół został zbudowany i otrzymał swój obecny wygląd w XV-XVIII wieku. Wiadomo również, że kościół spłonął trzy razy i za każdym razem był odbudowywany z pewnymi zmianami zarówno zewnętrznymi, jak i wewnętrznymi.

Bractwo cerkiewne (znane jako Bractwo Rohatyńskie) za własne pieniądze zbudowało w 1642 r. ikonostas, który został wykonany przez lwowskiego mistrza Petrachnowycza-Morachowskiego Mykołę[1] i przetrwał do 1932 r., kiedy to został zastąpiony nowym.

Podczas I wojny światowej, kiedy Rohatyn został prawie całkowicie spalony, kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny pozostał nietknięty. Z kolei podczas niemieckiego ataku na Galicję w czasie II wojny światowej (1941 r.) kościół został trafiony bombą. W wyniku uderzenia spłonął dach i pozostały tylko ściany. Wkrótce potem kościół został odrestaurowany przez mistrza rzemieślniczego Mykołę Darmetsa. Jednak trzy lata później, w 1944 r., bomba lądowa uderzyła w kościół i zniszczyła go od wewnątrz. W tym czasie proboszczem kościoła był ojciec Denys Telischuk (1885-1952), który był torturowany przez władze sowieckie w obozach w Mordowii.

Po wojnie w kościele rozpoczęto prace konserwatorskie, które trwały prawie 10 lat. Ostatecznie 31 lipca 1955 r. cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Rohatynie została konsekrowana przez Jego Ekscelencję Biskupa Antoniego. Ikonostas w obecnej formie został ukończony dopiero w 1961 roku.

W latach niepodległości Ukrainy (od 1991 r.) cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Rohatynie przeszła wielkie zmiany: kościół został wzbogacony o wystrój wnętrza, przeprowadzono renowację, w szczególności wygląd i pokrycie kopuł i krzyży złotymi liśćmi; wzniesiono także figurę Matki Bożej.

W 1998 r. przy kościele powstała Fundacja Charytatywna Caritas Miłość i Miłosierdzie.

Dziś cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Rohatynie jest nie tylko świątynią duchową, ale także zabytkiem historycznym i architektonicznym o znaczeniu narodowym.

21 października 2012 r. obchodzono 800-lecie kościoła. Liturgii hierarchicznej przewodniczyli arcybiskupi i metropolici metropolii lwowskiej i iwanofrankowskiej: Metropolita Ihor Woźniak, CNI, i Metropolita Wołodymyr Wijtyszyn, CSVV.