Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Złoczów
Miasto Zołoczów w obwodzie lwowskim przyciąga turystów przede wszystkim legendarnym XVII-wiecznym zamkiem, który jest częścią popularnego szlaku turystycznego Złota Podkowa obwodu lwowskiego. Zamek naprawdę zasługuje na szczególną uwagę. Ale po nacieszeniu się jego zaletami, nie jest grzechem przespacerować się ulicami Złoczowa i zwiedzić jego zabytkowe kościoły, wśród których znajdują się prawdziwe arcydzieła architektury.
Przede wszystkim kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii w Złoczowie, pierwotnie konsekrowany jako kościół Wniebowstąpienia Pańskiego lub Wniebowzięcia NMP, jest jednym z najwybitniejszych zabytków architektury doby baroku na Ukrainie (Złoczów, obwód lwowski na Ukrainie). Kościół jest parafialnym kościołem rzymskokatolickim w Złoczowie, choć nie stał się nim od razu, a przez pewien czas był nawet podporządkowany greckokatolickiej wspólnocie miasta i dopiero w 1838 roku otrzymał swój obecny status.
Rzymskokatolicka parafia w Złoczowie rozpoczęła swoją działalność od kościoła, który obecnie jest prawosławną cerkwią Zmartwychwstania Pańskiego. Pierwszy drewniany kościół w tym miejscu pojawił się na początku XVI wieku. W 1624 r. właściciel miasta Jakub Sobieski (ojciec przyszłego króla Polski Jana III Sobieskiego) założył parafię rzymskokatolicką w Złoczowie i przeznaczył fundusze na budowę murowanego kościoła. Budowa kościoła w stylu renesansowym przez budowniczego Jerzego Hoffmana została ukończona w 1627 roku. Kościół, konsekrowany w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, został oddany pod opiekę ojców bernardynów, a następnie stał się kościołem parafialnym w Złoczowie.
W przyszłości Sobiescy nadal opiekowali się kościołem. I tak po pożarze w 1691 r. to król Jan III przyczynił się do odbudowy kościoła i przeznaczył fundusze na odlanie nowego dzwonu w Gdańsku. Na dzwonie widnieje herb królewski oraz dwa medale z portretami króla i jego żony Marii Kazimiery z łacińskimi napisami i zarysami aniołów nad nimi. W krypcie kościoła pochowano pierwszą żonę Jakuba Sobieskiego Mariannę z Wyszniewieckich oraz ich córki Zofię i Katarzynę.
Natomiast syn króla Jana III, dziad Zołochowa, Jakub Ludwik Sobieski, był fundatorem budowy nowego kościoła i klasztoru zakonu pijarów. Budowa nowego kościoła, znajdującego się niedaleko starego kościoła, rozpoczęła się w 1731 roku i została w dużej mierze ukończona w 1733 roku, chociaż budowa trwała do 1763 roku.
Barokowy kościół zbudowany jest z cegły i kamienia. Ma trzy nawy, z których środkowa jest wyższa niż nawy boczne i półokrągła absyda. Trójkondygnacyjna fasada główna podzielona jest pilastrami i poziomymi gzymsami. Pierwsza kondygnacja ma pilastry w porządku jońskim, a druga - w porządku korynckim. Półokrągłe wnęki ozdobione są kwiatowymi wzorami z okresu późnego baroku. Centralny portal jest zaakcentowany małym balkonem z kratą z kutego żelaza. Fasadę kościoła wieńczy tylko jedna wieża po lewej stronie.
Wnętrze kościoła jest bogato zdobione. Kolumny nawy głównej zdobią sparowane pilastry, których linie kontynuują pagody, dzielące sklepienie na osobne pasma. Każdy z nich ma podwójną krzywiznę. Nawy boczne kończą się sklepieniami cylindrycznymi z łukami żebrowanymi.
Mnisi plebańscy byli odpowiedzialni za kościół do 1785 roku, kiedy to władze austriackie zlikwidowały kolegium plebańskie w ramach reformy kościelnej. Trzy lata później, w 1788 roku, kościół został zamknięty. Początkowo planowano przekazać kościół w użytkowanie miejscowym grekokatolikom, ale budynek ten okazał się dla nich zbyt duży i kosztowny, więc ostatecznie pół wieku później, w 1838 r., doszło do swoistej wymiany obiektów sakralnych: grekokatolicy otrzymali wspomniany już kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, natomiast dawny kościół pijarów stał się kościołem parafialnym w Złoczowie.
Następnie kościół został odrestaurowany, ukończony i ponownie konsekrowany. W 1842 r. kosztem dziadka Zalizców, hrabiego Mateusza Mieczyńskiego, na wieży kościelnej zainstalowano zegar.
W 1878 r. kościół przeszedł nowe zmiany: wieża została podwyższona, fronton otrzymał nowy wygląd, a w niszach fasady zainstalowano pięć rzeźb świętych. Dach kościoła został pokryty ocynkowaną blachą. W tym samym czasie wykonano malowidła ścienne za ołtarzem i na sklepieniach nawy głównej. Neobarokowy wystrój wnętrza z końca XIX wieku pozostał w kościele praktycznie niezmieniony.
Od tego czasu kościół uzyskał wygląd, w jakim widzimy go dzisiaj. Kolejne remonty w latach 1903-1907, 1934-1935 i 1994-1997 były jedynie kosmetyczne.
W czasach sowieckich kościół nie został zamknięty, głównie ze względu na aktywną postawę proboszcza, księdza Jana Censky'ego. W rezultacie kościół w Złoczowie pozostał jedynym funkcjonującym kościołem rzymskokatolickim w obwodzie lwowskim poza centrum regionalnym.
Kompleks kościelny obejmuje również cele klasztorne, refektarz, bibliotekę i budynki gospodarcze znajdujące się za i po lewej stronie kościoła. Przed kościołem stoi rzeźba Matki Boskiej, poświęcona w 2016 roku.
