Kościół Świętej Trójcy (klasztor Sacramento), Lwów

Kościół Zaręczenia Najświętszej Maryi Panny i klasztor Najświętszych Sakramentów to zespół budynków sakralnych we Lwowie, znajdujący się przy ulicy Tershakivtsi 9. W latach 90. XX wieku kościół został przekazany UGCC i konsekrowany ku czci Trójcy Świętej. Klasztor sakramentek (benedyktynek od Adoracji Najświętszego Sakramentu) został założony w 1710 roku. Podczas jednej z epidemii przybyłe z Warszawy zakonnice zamieszkały w wynajętym na koszt księżnej Jabłonowskiej pokoju przy kościele św. Zakonnice kształciły córki szlachty.

W 1718 r. wybudowano pierwszy kościół pod wezwaniem Zaślubin Najświętszej Maryi Panny i św. Budowa stała się możliwa po tym, jak wojewoda smoleński Franciszek Zetner zapisał fundusz na budowę kościoła i klasztoru na prośbę swojej córki Zofii (z domu Anieli, jej portret wisiał na ścianie kościoła na początku lat 20. XX w.), która została sakramentką. Była to budowla szachulcowa, która przetrwała do 1743 roku. W 1743 r. arcybiskup Mykoła Wyżycki, korzystając z posagu zakonnic i pomocy różnych dobroczyńców, w tym króla Stanisława Leszczyńskiego, rozpoczął budowę murowanego kościoła.

W latach 1744-1780 kościół został przebudowany w kamieniu według projektu słynnego architekta niemieckiego pochodzenia Bernarda Meretyna, który sam nadzorował budowę przez pierwsze dwa lata. W 1785 r. ukończono ogrodzenie i pierwszą połowę; po mszy józefińskiej kościół został zamknięty na długi czas. Wybudowano również cele klasztorne i mury. Na terenie klasztoru założono ogród, który istniał do XX wieku.

W latach 1884-1887 kościół został przebudowany według projektu Adolfa Minasiewicza. W literaturze często podaje się błędne lata zakończenia budowy, a także rok 1881 jako rok rozpoczęcia. Tę ostatnią tezę obalił historyk Jan Ostrowski. Zasugerował on również, że projekt pochodzi z 1881 roku, a budowę rozpoczęto trzy lata później. Analizując ówczesne artykuły prasowe, lwowski historyk Jurij Smirnow był w stanie do pewnego stopnia zrekonstruować listę wykonanych prac. Obejmowały one ukończenie neobarokowej wieży, wymianę dachu i prawdopodobnie przebudowę sklepienia. W 1883 r. Lwów odwiedził polski rzeźbiarz Tomasz Sosnowski, który w warsztacie Leonarda Marconiego wykonał białą marmurową figurę św. Jozafata, która została zainstalowana w kościele prawdopodobnie po zakończeniu przebudowy.

W latach 1902-1904 przeprowadzono kolejną rekonstrukcję. W literaturze często wymienia się Władysława Sadłowskiego jako jej autora, bez uzasadnienia i odwołań do źródeł pierwotnych. Nie podano również, jakie szczegółowe prace zostały wykonane w tym okresie. Jan Ostrowski dostrzegł pismo Sadłowskiego w udanym ogólnym projekcie fasady głównej i ołtarza, a także w modernistycznych elementach, takich jak uproszczone neobarokowe kapitele i cokoły na wieżach bocznych. Yurii Smirnov wniósł więcej jasności do historii drugiej rekonstrukcji. Ustalił on, że Edmund Żychowicz był odpowiedzialny za projekt i zarządzanie rekonstrukcją. Sadłowski był odpowiedzialny tylko za projekt ołtarza głównego (stary barokowy ołtarz został usunięty). Prace kamieniarskie i budowę nowej fasady wykonała firma Ferdynanda Majerskiego. Posągi aniołów wykonał rzeźbiarz Petro Wijtowicz. Za prace artystyczne i ślusarskie odpowiedzialna była fabryka Piotrowicz i Schumann. W ramach prac rozebrano ścianę oddzielającą nawę od prezbiterium i położono na nowo posadzkę. Nie wiadomo jednak, w jakim stopniu obecny wygląd kościoła odpowiada pierwotnemu planowi Bernarda Meretyna. Lwowski historyk sztuki Hryhorij Ostrowski dostrzegł w wyglądzie kościoła wyraźne wpływy austriacko-bawarskie.

W czasach sowieckich budynki i teren klasztoru zostały przekazane Instytutowi Zooweterynaryjnemu. W celach utworzono akademik i klub, a w kościele zbudowano salę gimnastyczną. Mówi się, że to właśnie w murach tego klubu w 1988 r. po raz pierwszy pojawił się pomysł utworzenia Ludowego Ruchu Ukrainy.

Renowacja kompleksu klasztoru Sacramento rozpoczęła się w latach 90-tych. Wykładowcy uniwersytetu zooweterynaryjnego na własny koszt i z zebranych datków wyremontowali kościół Zaślubin Najświętszej Maryi Panny i św. Został on przekazany UGCC i konsekrowany jako kościół Świętej Trójcy w grudniu 1995 roku.

W latach 1995-2017 malowidła ścienne, ikonostas i wiszące ikony kościoła Świętej Trójcy zostały wykonane przez Mykolę Rybenczuka, znanego ukraińskiego malarza ikon, Honorowego Artystę Ukrainy.

Klasztorny kompleks sakramentaliów, który niegdyś zdobił południowo-wschodnie obrzeża miasta, a obecnie znajduje się w samym sercu Lwowa, jest trójnawową, sześciofilarową bazyliką na planie prostokąta (35 m*20 m) z kwadratową absydą (o boku 10 m) we wschodniej części kościoła Trójcy Świętej i złożonym konturem budynków celnych.

Architektoniczną dominantą kościoła, ozdobioną okrągłymi, skrzynkowymi i łukowymi otworami okiennymi na całym obwodzie, obramowanymi kwiatowymi ornamentami stiukowymi i pilastrami porządku jońskiego, które dzielą płaszczyznę ściany na lustra, jest fasada centralna z trójkondygnacyjną dzwonnicą nad babińcami.

Jej zarys, zdominowany przez rzut dzwonnicy i symetrycznie rozmieszczone okrągłe wieże z masywnymi donicami na szczycie, ozdobiony jest eleganckimi barokowymi nadwieszeniami i dwuwarstwowymi pilastrami doryckimi, Zwoje portalu głównego wejścia i elegancki balkon na wspornikach, wieżyczkowa nadbudowa nad zamkniętym dachem i stężony gzyms, łukowate nisze i oczywiście wszechwidzące oko w trójkącie, symbolizujące potrójną moc nieba, która jest święta dla chrześcijan.

Dwu- lub czterokondygnacyjne budynki klasztorne sakramentaliów dołączone do północno-wschodniej części kościoła Trójcy Świętej mają złożoną geometryczną konfigurację z dziedzińcem. Ich centralna fasada, która obecnie wychodzi na ulicę Tershakovtsiv (dawniej plac Gosiewskiego), jest ozdobiona jońskimi pilastrami, które odbijają się echem w kościele, dzieląc przestrzeń na lustra i bogate pasy łuków skrzynkowych okien zwieńczonych ornamentami roślinnymi na drugim piętrze.

Możnado niego dojechać samochodem trasami M06 (E471) (Kijów - Żytomierz - Nowograd-Wołyński - Lwów - Stryj) / M09 (E372) (Rawa-Ruska - Żółkiew - Lwów) / M12 (Tarnopol - Lwów) / M11 (Przemyśl - Horodok - Lwów) / M10 (Radymno - Jaworów - Nowojaworowsk - Lwów). Dalej w mieście od obwodnicy: ulica Łyczakowska - ulica Czechowa - ulica Tershakivtsi, z kościołem Świętej Trójcy jako centralną fasadą.

Komunikacją międzymiastową do dworca kolejowego we Lwowie, a następnie w kierunku Łyczakówki do przystanku przy ulicy Czechowa, a następnie dwie przecznice na południe ulicą Czechowa, która przechodzi w ulicę Terszakowców do dawnego klasztoru Sakramentek. Ulica Levytskoho jest ulicą jednokierunkową. Na ulicy Zelena, kilka przecznic dalej, w pobliżu skrzyżowania z ulicą Shota Rustaveli, znajduje się przystanek autobusowy linii 24, 37, 43 i 46.