Rakowiec

Rakowiec (dawniej Młyniowce) - wieś w Ukrainie, w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego. Odległość od centrum rejonu wynosi 14 km i przebiega przez lokalną drogę. Najbliższa stacja kolejowa Szczerców II oddalona jest o 14 km. Liczba mieszkańców wynosi 207 osób. Według niektórych legend obecna nazwa wsi Rakowiec pochodzi od raków, które obficie występowały w tych miejscach. Inna nazwa miasta w tym czasie brzmiała Mlynivtsi. Wynika to z faktu, że w tym czasie na rzece Zubra znajdowało się wiele młynów.

Dokładna data założenia miejscowości nie jest znana. Niektóre polskie źródła podają, że już w 1466 roku właścicielem wsi był Petro Buchatskyi z Czeszybisy, natomiast radzieccy historycy wskazują inną datę, że wieś została założona w 1484 roku. Monografia "Świrz" polskiego historyka Andrzeja Żakiego wspomina o dokumencie podziału majątku Martina Svirzky między jego synów z 1530 roku. Stwierdza on między innymi, że Pidtemne, Monastyr i Młynowce zostały przekazane Stanisławowi i Jerzemu jako współwłasność. Ta sama monografia pokazuje, że Martyn odziedziczył majątek po swojej ciotce Małgorzacie (Margaricie) Romanowskiej, do której należał przed 1490 rokiem.

W 1598 r. miecznik lwowski Mykoła Narajowski herbu Janina założył we wsi parafię rzymskokatolicką. 6 września 1603 r. wieś została po raz pierwszy wymieniona w oficjalnych dokumentach pod obecną nazwą - Rakowiec. Wtedy też, po wielu latach skarg właścicieli Rakowca na właścicieli okolicznych wsi i licznych rozprawach sądowych, sąd polubowny we Lwowie podpisał dobrowolną ugodę między stronami konfliktu, która jasno określiła granice Rakowca. W 1615 r. ziemie wsi zostały podzielone między miecznika lwowskiego Mykołę Narojowskiego i dowódcę wojsk żwanieckich Krzysztofa Leszniowskiego. Później, w 1623 r., Elżbieta Humnicka (z rodu Leszniowskich) przekazała część majątku klasztorowi jezuitów we Lwowie. Inna część Rakowca należała do klasztoru benedyktynek. Oba zakony przez długi czas toczyły spory majątkowe i prawne.

Wieś pozostawała podzielona między różnych właścicieli aż do początku XX wieku. Wśród nich był Alfred Potocki. Pod koniec XIX w. dziadkiem większości wsi był ambasador na sejmie galicyjskim Dawid Abrahamowicz z rodu Burczaków. W 1905 r. część wsi należała do Romana Potockiego, reszta do Izaaka Gerstmanna i klasztoru benedyktynek.

Dawne miasteczko otoczone jest wzgórzami porośniętymi lasem i otoczone jest malowniczą przyrodą i pięknymi krajobrazami. Rakowiec ma dwa przedmieścia: dolne i górne. W swojej górnej części Rakowiec został zachowany z punktu widzenia planowania, jak to było, gdy był miastem pod Austrią. Dawne centrum jest bardzo zwarte i małe. W pewnym momencie przyznano mu również prawa magdeburskie. Pod rządami Austrii przywileje miejskie dla Rakiwca zostały anulowane. Przyczynił się do tego fakt, że w pobliżu rozwijało się inne duże miasto - Lwów, z którym trudno było konkurować.

Centrum Rakowca tworzy rynek w kształcie kwadratu, typowy dla każdego średniowiecznego miasta. Podobnie jak wszystkie europejskie miasta, również Raków miał swój własny Rynek, który zachował się do dziś. Sam Rynek jest wyjątkowy, ponieważ znajduje się na zboczu, a nie na równinie. Jeden koniec Rynku jest o dziesięć metrów wyższy od drugiego. Rynok został zbudowany zgodnie z klasycznym magdeburskim schematem: krótkie i małe uliczki rozciągają się od czterech końców placu. Wszystkie z nich przetrwały do dziś. Plac Rynok jest jednak tak zwarty i mały, że bardzo łatwo go przeoczyć.

Niektóre źródła podają, że w Rakiwcach istniał również zamek, mniej więcej w XVI i XVII wieku. Istnieją pisemne wzmianki o nim, ale obecnie trudno jest określić jego lokalizację. Zamek ten, podobnie jak wiele innych, niezbyt potężnych, został zniszczony. Jedynie skarby i pozostałości fosy, która służyła jako obrona, są dobrze zachowane i powinny być chronione jako zabytek sztuki obronnej.

Zabytki historyczne - Zabytki architektury

Kościół św. Walentego

Kościół parafialny św. Walentego został zbudowany w latach 1822-1856, na wzgórzu w centrum wsi i był czwartym z rzędu, po poprzednich drewnianych kościołach, które znajdowały się w tym miejscu. Pierwsza wzmianka o parafii rzymskokatolickiej w Rakowce pochodzi z 1598 r. i jest prawdopodobne, że pierwszy drewniany kościół istniał już wtedy. Najprawdopodobniej został on uszkodzony podczas najazdu turecko-tatarskiego w latach 1620-1621 i przez długi czas stał pusty i nie został odrestaurowany.

W 1704 r. jezuici rozebrali pozostałości starego kościoła i na jego miejscu zbudowali nowy drewniany kościół. Podczas jednej z wizyt w Rakowcu kościół został już opisany jako stary i w trakcie całkowitego zniszczenia. W 1746 r. jezuici wraz z benedyktynkami wynajęli rzemieślnika Marcina Laseczko do budowy nowego kościoła, identycznego z poprzednim. W 1774 r. na chórze tego kościoła znajdowały się 6-manuałowe organy-pozytyw (bez pedału), pomalowane na czarno, ale uszkodzone.

Na początku XIX w. kościół był już w tak złym stanie, że w 1810 r. został opieczętowany i zamknięty, a w 1822 r. rozebrano budynek kościoła i położono na jego miejscu kamień węgielny pod nową świątynię. W 1856 r. kościół był gotowy, a 5 października arcybiskup lwowski Łukasz Baraniecki dokonał obrzędu konsekracji. W 1880 r., podczas kolejnego pożaru, kościół został poważnie uszkodzony, ale w krótkim czasie odbudowano go do obecnego wyglądu.

Świątynia zbudowana jest z ciosanego kamienia wapiennego z ceglanymi szczytami. Kościół posiada prostokątną nawę (nawa) z górnym i dolnym sanktuarium (prezbiterium), które zamknięte jest półkolistą absydą. Fasada jest trójkondygnacyjna z okrągłym oknem (różą) z koronkowym ornamentem wzbogaconym bogatymi kolorowymi witrażami. Sanktuarium posiada zakrystię od strony południowej. Ściany zewnętrzne kościoła są gładkie, niemalowane i pozbawione dekoracji architektonicznej; jedynie fasada główna posiada lekko wysunięty ryzalit, zwieńczony ceglanym schodkowym frontonem. Dach jest dwuspadowy, a na jego szczycie zamontowano ażurową sygnaturkę z krzyżem, która zawaliła się wraz z dachem i uległa całkowitemu zniszczeniu w 2013 roku. Krzyż przechowywany jest obecnie w miejscowym kościele p.w. Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny. W górnej części frontonu znajduje się nisza, w której do 2015 r. znajdowała się gipsowa (alabastrowa) figura Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Figura została wykonana w 1893 roku przez słynnego polskiego rzeźbiarza włoskiego pochodzenia Wiktora Zacchi.

Figura Matki Boskiej stała nad wioską jako niemy świadek wszystkich historycznych wydarzeń, które miały tu miejsce. Figura, w części prawej strony twarzy, została postrzelona w bezbożnych czasach komunizmu i brakowało jej prawego policzka. Cała powierzchnia figury była w stanie ruiny, było wiele uszkodzeń rzeźby, dwie dziury w głowie, jedna na plecach pod łopatką, ramiona odpadły, a kula na której stała Dziewica rozpadła się na dwie części. Korpus rzeźby był wypełniony opuszczonym gniazdem szerszeni.

Aby zapobiec całkowitemu zniszczeniu tego dzieła rzeźby sakralnej, w lutym 2015 r. miejscowa społeczność greckokatolicka na własną rękę podjęła działania konserwatorskie. 14 października 2015 r., w święto Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny, społeczność Rakowca powitała w procesji i ceremonii odrestaurowaną figurę Matki Boskiej, która powróciła do Rakowca. Obecnie figura Najświętszej Maryi Panny jest przechowywana w miejscowej cerkwi greckokatolickiej, oczekując na renowację frontonu kościoła św.

Dzwonnica, jako oddzielny budynek, stała obok kościoła św. Walentego, była wykonana z kamienia i miała trzy przęsła. W 1895 r. w kościele zainstalowano nowe organy wykonane przez fabrykę Jana Śliwińskiego, posiadające 6 głosów. W czasie I wojny światowej kościół stracił wszystkie dzwony, metalowe części organów i srebrny kielich w wyniku rekwizycji (zestawienie strat z 1919 r.). W 1946 r., po zamknięciu kościoła i wyjeździe Polaków ze wsi do historycznej ojczyzny, większość wnętrza została zniszczona i spalona. Część ocalałych obrazów, w tym wizerunki św. Walentego (autorstwa Ottona Edwarda Borzemskiego, ok. 1930 r.) i św. Józefa (autorstwa Władysława Rossowskiego, ok. 1909 r.), przeniesiono później z kościoła do greckokatolickiej cerkwi pw. Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny, gdzie przechowywane są do dziś.

Mówi się, że w kościele św. Walentego znajdowała się również cudowna ikona, którą miejscowi Polacy zabrali ze sobą do Polski, aby ją uratować. Od 1952 r. kościół był wykorzystywany jako magazyn kołchozowy, w którym przechowywano nawozy mineralne, części zamienne do maszyn, papier i inne potrzeby kołchozu. Od lat 80-tych do dnia dzisiejszego kościół stał pusty i popadał w ruinę. Dach został uszkodzony i przeciekał, krokwie zgniły, sklepienie zawaliło się, a w 2013 r. dach zawalił się całkowicie wraz z sygnaturką i krzyżem. Greckokatolickiej wspólnocie udało się uratować część dachówek pokrywających dach. Krzewy i drzewa wrosły w ściany kościoła. Ceglane osłony są uszkodzone. Wewnątrz ściany są uszkodzone, a na podłodze znajdują się resztki tynku, połamane dachówki, spróchniałe drewniane krokwie i konstrukcje zawalonego dachu, cegły, kamienie, ziemia, a wszystko porośnięte krzakami.

Najlepiej zachowaną częścią kościoła jest sanktuarium (prezbiterium), gdzie można zobaczyć stare malowidło, a z okazji 160-lecia kościoła zainstalowano tam reprodukcję obrazu św. Walentego, którego oryginał znajduje się w kościele Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny. Pośrodku kościoła, w nawie głównej po prawej stronie łuku głównego, nadal można zobaczyć drewniany dach, który pozostał po zniszczonym kotle ściennym, a przy wejściu do kościoła nadal można zobaczyć zniszczony drewniany chór. Pomieszczenie plebańskie, które znajduje się w pobliżu kościoła, jest dobrze zachowane.

W dniu 20 czerwca 2013 r. na XXIV sesji Lwowskiej Rady Obwodowej VI kadencji została przyjęta decyzja nr 797 "O zatwierdzeniu regionalnego programu rozwoju ochrony dziedzictwa kulturowego w obwodzie lwowskim na lata 2013-2015". Zgodnie z tą decyzją zidentyfikowano zabytki, które nie są wykorzystywane lub są wykorzystywane nieefektywnie i wymagają pilnych prac awaryjnych, naprawczych i konserwatorskich (załącznik 2), w tym kościół św. Walentego we wsi Rakowiec, rejon Pustomyty, obwód lwowski. W budżecie regionalnym przeznaczono nawet środki na cały okres prac. Do tej pory nic nie zostało zrobione. Kościół nadal niszczeje i czeka na pilną interwencję, aby nie zniknąć całkowicie.

Lokalna społeczność greckokatolicka opiekuje się świątynią najlepiej jak potrafi i stara się uratować ten zabytek architektury o znaczeniu narodowym (numer ochrony 480) przed całkowitym zniknięciem. W 2016 r., w przeddzień 160. rocznicy kościoła św. Walentego, parafianie greckokatolickiej cerkwi Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny oczyścili teren kościoła z gruzu budowlanego i innego, aby mogli wejść do kościoła i modlić się, a także uporządkowali teren przylegający do kościoła.

Z okazji 160. rocznicy konsekracji kościoła, relikwie św. Walentego, patrona kościoła, zostały przywiezione z włoskiego miasta Terni, gdzie święty jest pochowany. W dniu 26 czerwca 2016 r., w Niedzielę Wszystkich Świętych, która według kalendarza kościelnego przypada w pierwszą niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego, lokalna społeczność, na czele z sołtysem Rakowca, uroczyście powitała relikwie świętego męczennika Walentego, przywiezione z Włoch przez księży salezjanów, w procesji na początku wioski. Przełożony prowincjalny salezjanów, ojciec Karol Manik, uroczyście przekazał relikwie świętego miejscowej parafii greckokatolickiej w celu oddania im czci i przechowania.

W kościele św. Walentego odbyło się nabożeństwo, a następnie relikwie świętego męczennika Walentego zostały przeniesione w procesji do kościoła Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny, gdzie z błogosławieństwem metropolity lwowskiego Ihora (Woźniaka) zostały wystawione do adoracji przez wiernych wraz z relikwiami świętych męczenników Teodora, Wincentego, Justyna i Chrystiana.

Obecnie pielgrzymi przybywają do Rakowca, aby modlić się i prosić o wstawiennictwo świętych męczenników Teodora, Wincentego, Justyna i Chrystiana, a także świętego Walentego, który jest patronem i uzdrowicielem chorych, głównie na epilepsję.

Kościół Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny

Drewniany kościół parafialny pw. Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny został zbudowany w 1904 r. przez słynnego ukraińskiego architekta Wasyla Nahirnyja, prawdopodobnie na miejscu starszego kościoła. Kościół znajduje się w pobliżu centrum wsi, na wzgórzu, które przechodzi w zbocze. Architektura kościoła jest jednopiętrowa w kształcie krzyża. Składa się z kwadratowej nawy z kwadratowym przedsionkiem ze skróconymi, równie szerokimi ramami bocznymi i fasetowanym ołtarzem, który znajduje się o jeden stopień wyżej, z dołączoną zakrystią.

Nad wejściem do kościoła znajduje się odkryta kruchta, chroniona przez dwuspadowy dach, który przerywa ganek otaczający kościół. Napis nad drzwiami wskazuje rok założenia kościoła, 1904. Dach wokół kościoła jest podtrzymywany przez krótkie wypuszczenia koron domków z bali i przymocowane wsporniki. Ściany pod baldachimem składają się z gołych bali, a powyżej baldachimu są pionowo oszalowane deskami i listwami. Czworobok nawy uzupełnia wysoki, lekki ośmiobok nakryty kopułą z koroną na szczycie.

Ogólnie kościół ma sześć kopuł: jedną dużą i pięć małych. Na wschód od cerkwi znajduje się drewniana kwadratowa dwupoziomowa dzwonnica przykryta piramidalnym dachem namiotowym z trzema dzwonami. W pobliżu cerkwi znajduje się również cmentarz.

Na początku lat 60. kościół został ostatecznie zamknięty. Na początku 1980 r. obiecano, że w budynku powstanie filia Lwowskiej Galerii Sztuki i że zostaną przeprowadzone gruntowne remonty, ale obietnice te nie zostały zrealizowane. W 1988 r. władze komunistyczne nadal nie wyremontowały budynku kościoła. Dlatego parafianie z wiosek Rakowiec i Nowosilok postanowili rozpocząć remont świątyni na własną rękę. Ponadto tak zwana ekspozycja galerii sztuki nigdy nie działała ani jednego dnia, a wierni musieli jeździć na nabożeństwa aż do Choroszyna. Przez długi czas ludzie pisali listy od wspólnoty do najwyższych urzędników partyjnych Związku Radzieckiego, domagając się wznowienia nabożeństw w kościele w Rakowcu, ale otrzymali ostateczną odpowiedź, że rejestracja wspólnoty religijnej i jej kościoła jest niewłaściwa. W końcu, za wszelką cenę, władze zwołały zebranie wiejskie, na którym ówczesny sekretarz powiatowego komitetu partyjnego powiedział, że kościół we wsi jest nieaktywny, ponieważ został wyrejestrowany. Ale nawet po tym werdykcie wierni nadal modlili się w kościele. Następnie kościół został zapieczętowany. Ten kolejny krok władz komunistycznych nie powstrzymał ludzi. Społeczność Rakowca, przy wsparciu społeczności Nowosiółki, nadal nalegała na otwarcie swojego kościoła.

15 stycznia 1989 r. kościół został w końcu otwarty. Społeczność świętowała to wydarzenie z wielką radością i duchowym entuzjazmem. Pierwsza Boska Liturgia odbyła się w nowo otwartym kościele. 20 sierpnia 1991 r. zarejestrowano greckokatolicką wspólnotę religijną i kościół parafialny pod wezwaniem Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny we wsi Rakowiec.

Ikonostas, ołtarz, kyvot (skrzynia na dary) i jego wystrój wewnętrzny, drewniany baldachim nad ołtarzem, drewniane świeczniki i obrazy w sanktuarium oraz inne obrazy w kościele mają wyjątkową wartość artystyczną. Artyści Theodore Hrynevych, Volodymyr Voloshynskyi i Mykola Zhovnir stworzyli malowidła ścienne w kościele, a ten ostatni samodzielnie zbudował szkołę, którą wkrótce kierował. Kilka ikon w kościele pochodzi z kościoła św. Walentego.

Po lewej stronie kościoła znajduje się obecnie figura Matki Bożej, która do 2015 r. stała w zrujnowanym stanie na frontonie kościoła św. Walentego, a po podjęciu pilnych działań konserwatorskich w celu jej zachowania, miejscowa wspólnota greckokatolicka uroczyście umieściła ją tutaj 14 października 2015 r. w święto Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny. Figura Matki Bożej będzie teraz przechowywana w kościele do czasu odrestaurowania i wzmocnienia głównego frontonu kościoła św. Walentego oraz stworzenia bezpiecznych warunków do jej powrotu do niszy głównego frontonu kościoła.

W kościele znajdują się relikwie świętego męczennika Walentego, a także relikwie czterech innych świętych męczenników: Teodora, Wincentego, Justyna i Chrystiana, które zostały odnalezione w 2013 roku przez ojców salezjanów w zakrystii kościoła, w trzech marmurowych czworokątnych płytach, w których relikwie były umieszczone. Prawdopodobnie te marmurowe płyty z relikwiami świętych męczenników znajdowały się kiedyś na trzech ołtarzach kościoła św.

Święte relikwie męczenników, z błogosławieństwa metropolity i arcybiskupa archieparchii lwowskiej UGK, zostały uroczyście wystawione do adoracji przez wiernych 26 czerwca 2016 r., w Niedzielę Wszystkich Świętych.

14 października 2015 r., w święto Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny, Jego Ekscelencja Biskup Wenedykt, biskup pomocniczy archieparchii lwowskiej, podczas wizyty duszpasterskiej w greckokatolickiej parafii Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny w Rakowcu, która od 2013 r. znajduje się pod opieką księży salezjanów, odprawił Hierarchiczną Boską Liturgię i wygłosił kazanie. Z okazji święta cerkiewnego Jego Eminencja pobłogosławił również nowy duży krzyż i plac cerkiewny, który wspólnota parafialna wybrukowała przed wejściem do kościoła.

Ze względu na swoją wartość artystyczną i obecność relikwii pięciu świętych męczenników, kościół Wstawiennictwa Najświętszej Maryi Panny w Rakowce jest punktem orientacyjnym dla wielu pielgrzymów. Na terenie cerkwi (w pobliżu cmentarza) znajduje się grób, w którym spoczywa na wieczny spoczynek były biskup Wasylkowa UPC-KP, wikariusz diecezji kijowskiej Pankratij (Taras Wołodymyrowycz Tarnawski, 13.04.1964 - 27.08.2009). Na dole nagrobka znajduje się napis: "Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem. Kto we mnie wierzy, choćby i umarł, żyć będzie" (J 11.25).

Pomniki sztuki monumentalnej

• Pomnik bojowników o wolność Ukrainy.
• Pomnik żołnierzy z wioski, którzy zginęli w wojnie 1941-1945.

Wydarzenia kulturalne

Każdego roku, w święto Przemienienia Pańskiego, w Rakowce odbywa się międzynarodowy festiwal folklorystyczny "Rakowiecki Perezvony". Oryginalną rozrywką festiwalu są występy kozackie, a najciekawszym wydarzeniem jest inicjacja mężczyzn z tłumu na Kozaków. Rakowieckie Kuranty nie zapomniały o naszej rodzimej ukraińskiej kuchni. Każdy mógł spróbować pierogów, kozackiego kulesza, zakarpackiego bogracza i grilla. Na jarmarku festiwalowym można było kupić pachnący miód z różnych pasiek i wyroby artystów ludowych - ręcznie robione gliniane dzbany, ceramikę hawarecką, obrazy (malowane, haftowane, koralikowe), uroczą biżuterię itp. Wiklinowe amulety - lalki motanki - stały się prawdziwym epicentrum zainteresowania miłośników rękodzieła ludowego.

W dniach 13-14 sierpnia 2016 r. w Rakowce odbył się festiwal "Miodowy Zbawiciel". Michała Archanioła), kiermasz produktów pszczelich, degustacja miodu i napojów miodowych, konkursy i quizy.

Budżetowym przedsięwzięciem rady wiejskiej Rakiwci jest stacja benzynowa (km 560 autostrady Kijów-Chop). Znajdują się tu trzy kompleksy hotelowo-restauracyjne. Wieś posiada oświetlenie uliczne i infrastrukturę drogową. Pomnik żołnierzy poległych w wojnie 1941-1945 został odrestaurowany na zasadzie wolontariatu. Przez Rakowiec przebiega centralna linia wysokiego napięcia Dobrotvir-Węgry oraz gazociąg Dashava-Lviv.